Geregistreerd partnerschap omzetten in een huwelijk: moet je eerst scheiden?

Nee, je hoeft niet te scheiden om je geregistreerd partnerschap in een huwelijk om te zetten. In Nederland regel je dat met een akte van omzetting bij de burgerlijke stand. Andersom kan het wel niet meer: een huwelijk laten omzetten in een geregistreerd partnerschap is sinds 1 maart 2009 afgeschaft, dus wie zijn huwelijk wil beeindigen, komt altijd bij de rechter uit. Dat verschil zorgt op forums voor veel verwarring en boze uitroeptekens.

In Belgie speelt de vraag niet, want daar bestaat het geregistreerd partnerschap niet. Belgische koppels kennen de wettelijke samenwoning, en die eindigt vanzelf op het moment dat je met elkaar trouwt. Verderop leggen we allebei de routes uit. Let op: dit artikel geeft algemene informatie. Voor de gevolgen voor jouw vermogen, pensioen of kinderen is de gemeente of een notaris de juiste bron.

Hoe zet je een geregistreerd partnerschap om in een huwelijk?

Je maakt een afspraak bij de burgerlijke stand, in de praktijk meestal in je eigen woongemeente. De ambtenaar maakt een akte van omzetting op, jullie tekenen, en vanaf dat moment zijn jullie getrouwd. Het partnerschap eindigt op hetzelfde moment, zonder tussenstap en zonder rechter.

Wat je vooraf navraagt bij je gemeente:

• Of ze een melding voorgenomen huwelijk willen, want dat verschilt per gemeente.
• Of je getuigen mag of moet meenemen. Bij een kale omzetting zijn ze meestal niet nodig.
• Wat de akte kost. Sommige gemeenten rekenen niets, andere een bedrag tot ongeveer honderd euro.
• Of je er een ceremonie bij kunt boeken. Dan gelden de gewone trouwtarieven en trouwtijden van die gemeente.

Veel koppels doen de omzetting klein: even naar het gemeentehuis, tekenen, en daarna met zijn tweeen of met de ouders uit eten. Anderen bouwen er alsnog een echte trouwdag omheen. Beide mag, het is dezelfde handtekening.

Verandert er iets aan je geld en bezittingen?

De omzetting op zichzelf verandert je vermogensrechtelijke situatie in principe niet. Was je in gemeenschap van goederen geregistreerd, dan blijf je dat. Had je partnerschapsvoorwaarden bij de notaris laten opstellen, dan lopen die in de regel gewoon door als huwelijkse voorwaarden. Voor partnerschappen en huwelijken die vanaf 1 januari 2018 zijn gesloten, geldt in Nederland bovendien de beperkte gemeenschap: wat je al voor de relatie had, blijft in beginsel van jou.

Toch is dit hét moment om even bij een notaris langs te gaan als er iets veranderd is in jullie leven, bijvoorbeeld een huis, een onderneming of een erfenis. Lees ook onze uitleg over huwelijkse voorwaarden of gemeenschap van goederen voordat je een keuze maakt. Vraag daarnaast je pensioenuitvoerder na wat er in jullie regeling staat, want partnerpensioen is niet overal identiek geregeld.

Waarom zetten koppels hun partnerschap eigenlijk om?

De meest praktische reden is erkenning in het buitenland. Veel landen kennen het geregistreerd partnerschap niet en behandelen je daar als vreemden van elkaar. Ga je emigreren, langdurig werken in het buitenland of reis je veel, dan is een huwelijk simpelweg overal uit te leggen. Ook bij een ziekenhuisopname over de grens scheelt dat gedoe.

Daarnaast speelt gevoel mee. Sommige koppels kozen ooit bewust voor het lichtere partnerschap en willen jaren later alsnog het woord huwelijk gebruiken, met een feest erbij. Voor kinderen die tijdens het partnerschap geboren zijn, verandert er bij een omzetting in de regel niets aan de juridische afstamming, maar vraag dat bij twijfel na bij de gemeente. Voor het naamgebruik geldt in Nederland dat je ook als geregistreerd partner al de naam van je partner mocht voeren.

Kan een huwelijk terug naar een geregistreerd partnerschap?

Nee. De omzetting van huwelijk naar geregistreerd partnerschap, in de volksmond de flitsscheiding, is per 1 maart 2009 geschrapt. De reden was tweeledig: buitenlandse instanties erkenden zo'n snelle beeindiging vaak niet, en de rechter kwam er niet meer aan te pas terwijl er wel minderjarige kinderen in het spel waren.

Wil je nu uit elkaar, dan gelden deze routes. Een huwelijk beeindig je altijd via de rechtbank, en daar heb je verplicht een advocaat voor nodig. Een gezamenlijk verzoek met een gedeelde advocaat of mediator kost al gauw duizend tot enkele duizenden euro's, plus griffierecht. Een geregistreerd partnerschap zonder minderjarige kinderen kun je in Nederland wel buiten de rechter om beeindigen, met een overeenkomst via een advocaat of notaris die daarna bij de burgerlijke stand wordt ingeschreven. Zijn er minderjarige kinderen, dan gaat ook dat langs de rechter.

Hoe zit het in Belgie met wettelijke samenwoning?

Belgie kent de wettelijke samenwoning: een verklaring die je bij de gemeente aflegt, met beperkte bescherming rond de gezinswoning en het bijdragen in de lasten. De langstlevende partner erft in principe het vruchtgebruik van de gezinswoning en de huisraad, en verder niets, tenzij jullie het via een testament anders regelen.

Trouwen jullie met elkaar, dan houdt de wettelijke samenwoning van rechtswege op te bestaan. Je hoeft dus niets stop te zetten, niets om te zetten en zeker niet te scheiden. Ben je wettelijk samenwonend met iemand anders, dan moet die verklaring uiteraard eerst beeindigd zijn. Dat kan samen bij de gemeente, of eenzijdig via een gerechtsdeurwaarder, wat een paar honderd euro kost. Wat wettelijke samenwoning verder juridisch wel en niet regelt, zetten we naast elkaar in huwelijk of samenlevingscontract.

Zo pak je een omzetting aan

1. Bel de burgerlijke stand van je gemeente en vraag naar de procedure, de kosten en de wachttijd.
2. Beslis of je een kale akte wil of er een ceremonie omheen bouwt, en reserveer in dat geval vroeg.
3. Ga bij een huis, een onderneming, een erfenis of kinderen langs de notaris voordat je tekent.
4. Vraag je pensioenuitvoerder en je verzekeraar na of zij iets moeten weten.
5. Wil je er alsnog een feest van maken, begin dan met een realistisch budget in de budgetplanner en zoek daarna pas een zaal.

De omzetting zelf is vaak een kwestie van een half uur. De rest van de beslissingen mag rustig aan.