Een joodse bruiloft bestaat meestal uit het ondertekenen van de ketuba, het huwelijkscontract, en een ceremonie onder de chuppa, een baldakijn die het nieuwe huis voorstelt. Daar volgen de ring, zeven zegeningen en het breken van een glas, waarna de gasten "mazzel tov" roepen. Hoe het precies verloopt, verschilt per stroming en per gemeente.
Wie een joodse bruiloft plant, plant eigenlijk twee dingen: een religieuze ceremonie met een rabbijn, die eigen voorwaarden en een eigen volgorde heeft, en daarnaast het burgerlijk huwelijk en het feest. Het overzicht hieronder is algemeen bedoeld, als hulp bij het gesprek met jullie rabbijn of gemeente. Wat voor jullie bindend is, bepalen zij. Zet de onderdelen in de juiste volgorde in jullie draaiboek, zodat fotograaf, muzikanten en zaal weten wat wanneer gebeurt.
Plan jullie bruiloft op één plek
Gratis account met checklist, budgetplanner, gastenlijst en jullie eigen trouwwebsite.
Begin met plannenWat gebeurt er op een joodse bruiloft?
De volgorde kan per traditie verschillen, maar deze onderdelen kom je vaak tegen:
- De ketuba: een geschreven huwelijkscontract, traditioneel in het Aramees, met de verplichtingen van de man tegenover de vrouw. Het wordt vóór de ceremonie ondertekend door twee getuigen. Veel koppels laten er een kunstwerk van maken dat later thuis aan de muur hangt.
- Het sluieren (bedeken): in veel gemeenschappen laat de bruidegom de sluier over het gezicht van de bruid zakken, voor ze naar de chuppa gaan.
- De rondgangen: de bruid loopt bij aankomst onder de chuppa een aantal keer rond de bruidegom, in veel tradities zeven keer. In sommige liberale gemeenten lopen beiden om elkaar heen, of laat men het weg.
- De ring: de bruidegom schuift de bruid een ring om met een vaste zin in het Hebreeuws. In liberale gemeenten geven beide partners vaak een ring.
- De zeven zegeningen: de sjeva berachot, uitgesproken door de rabbijn of door gasten die het paar wil eren, met een beker wijn.
- Het breken van het glas: de bruidegom, of in sommige gemeenten het paar samen, stapt op een in doek gewikkeld glas. Een veelgehoorde uitleg is de herinnering aan de verwoesting van de tempel, ook op een vreugdevolle dag.
- Jichoed: na de ceremonie trekt het paar zich even samen terug, met z'n tweeën, voor het feest begint.
Wat betekent de chuppa?
De chuppa is een doek op vier palen, open aan alle kanten. Hij staat voor het huis dat het paar samen bouwt, open voor gasten. Vaak is het een gebedsmantel (talliet) van iemand uit de familie, een geborduurde doek of een eenvoudige witte stof met bloemen. Hij kan binnen in een synagoge staan of buiten. In sommige tradities wordt bewust onder de open hemel getrouwd.
Wordt de chuppa door vier familieleden of vrienden vastgehouden, spreek dan af wie, en laat hen weten dat ze een tijdje stil moeten staan. Een vrijstaande chuppa met voeten kan ook.
Het beeld van het huis komt ook terug in oude joodse trouwringen: in musea zie je ringen met een klein gebouwtje bovenop. Die werden volgens de gangbare uitleg tijdens de ceremonie gebruikt en niet elke dag gedragen. In veel gemeenten is een eenvoudige gladde ring zonder stenen de gewoonte voor de ceremonie zelf; vraag de rabbijn wat bij jullie geldt.

Hoe verschillen de stromingen?
Er is niet één joodse bruiloft. Grofweg zijn er orthodoxe, liberale of progressieve gemeenten en daartussen veel varianten, en ook Asjkenazische en Sefardische families hebben eigen gebruiken. Verschillen die je kunt tegenkomen:
- Wie actief is: in orthodoxe ceremonies zijn veel handelingen voor de bruidegom; in liberale ceremonies doen beide partners vaak hetzelfde.
- De ketuba-tekst: traditioneel of een eigentijdse, gelijkwaardige versie.
- Getuigen: welke voorwaarden er aan getuigen gesteld worden, verschilt.
- Datum: niet op sabbat en niet op bepaalde feest- of rouwdagen. Welke data mogelijk zijn, bepaal je met de rabbijn.
- Het feest: gescheiden dansen bij orthodoxe families, gemengd bij andere.
Twijfel je, vraag het dan aan de rabbijn of het secretariaat van de gemeente waar jullie trouwen. Zij weten wat hun eigen praktijk is.
Hoe combineer je het met het burgerlijk huwelijk?
In Nederland en België is alleen het burgerlijk huwelijk bij de gemeente rechtsgeldig, en dat moet plaatsvinden vóór een religieuze ceremonie. Veel rabbijnen vragen ook een bewijs dat het burgerlijk huwelijk al gesloten is. Koppels trouwen daarom vaak een paar dagen eerder op het gemeentehuis, of 's ochtends op dezelfde dag. De voorwaarden lees je na in trouwen voor de wet of voor de kerk en vraag je na bij jullie gemeente.
Wat als jullie een gemengd koppel zijn?
Is een van jullie niet joods, dan wordt het ingewikkelder. Veel rabbijnen, zeker in orthodoxe gemeenten, voltrekken geen huwelijk tussen een joodse en een niet-joodse partner. Sommige liberale gemeenten of voorgangers zoeken wel een vorm, soms als zegening in plaats van een volledige ceremonie. Dat verschilt sterk; bespreek het vroeg.
Wat ook kan: een vrije ceremonie met een eigen spreker, met onderdelen die jullie aanspreken, zoals een chuppa of het breken van het glas, zonder dat het als religieuze voltrekking geldt. Leg dan aan gasten uit wat jullie doen en waarom. Meer over die keuzes lees je in trouwen met een verschillend geloof en twee culturen in één bruiloft combineren. Andere symbolische momenten vind je bij rituelen in je trouwceremonie.
Zo plannen jullie de dag
- Neem contact op met de rabbijn of gemeente en bespreek datum, voorwaarden en wat jullie moeten aanleveren.
- Plan het burgerlijk huwelijk bij de gemeente, vóór de religieuze ceremonie.
- Laat de ketuba maken en vraag wie de getuigen zijn.
- Regel de chuppa: doek, palen en wie hem vasthoudt.
- Kies wie de zegeningen uitspreekt, als de rabbijn dat aan gasten laat.
- Zet alles in volgorde in het draaiboek: ketuba, bedeken, chuppa, glas, jichoed, feest, met tijden en wie wat doet.
- Leg gasten uit wat er gebeurt, met een kort boekje of op jullie trouwwebsite.




