Hoe schrijf je een speech voor een bruiloft?

Kies één verhaal over het koppel, vertel wat dat verhaal over hen zegt, en sluit af met een wens of een toost. Drie tot vijf minuten is genoeg, wat neerkomt op ongeveer vierhonderd tot zevenhonderd woorden op papier. Begin met het verhaal en niet met een inleiding over jezelf, dan zit de zaal er vanaf de eerste zin bij.

Een trouwspeech is geen opsomming van iemands goede eigenschappen. "Hij is lief, grappig en altijd er voor je" zegt niets, omdat het over iedereen kan gaan. Een voorval van twee minuten waar de zaal het stel in herkent, zegt alles. Dat geldt of je de vader van de bruid bent, een getuige, een vriendin, of het bruidspaar zelf dat de gasten bedankt. De vorm hieronder werkt voor al die rollen.

Hoe lang mag een speech duren?

Drie tot vijf minuten voor een gewone spreker, maximaal zeven als je echt iets te vertellen hebt. Reken met ongeveer honderddertig woorden per minuut als je rustig voorleest, dus een blad A4 is al goed voor drie tot vier minuten.

Het valt veel eerder te lang uit dan je denkt. Lachen, een onderbreking van de bediening en je eigen zenuwen rekken alles op. Schrijf daarom een versie van vijf minuten en streep er daarna een minuut uit. Wat als eerste mag sneuvelen:

• De lijst met mensen die je nog wil bedanken. Dat is de taak van het bruidspaar, niet van jou.
• De tweede anekdote die hetzelfde punt maakt als de eerste.
• Uitleg over wie je bent en hoe lang je iemand al kent. Eén zin volstaat.
• Elke grap die je zelf niet hardop hebt kunnen uitspreken zonder te twijfelen.

Welke opbouw werkt het best?

Deze vijf blokken geven houvast zonder dat het een opstel wordt:

1. De haak. Begin middenin een scene: "Op een dinsdagavond in februari belde Sanne me om half twaalf 's nachts."
2. Wie je bent, in één zin, vlak na die haak.
3. Het verhaal zelf, met een begin, een wending en een afloop. Houd het bij één verhaal.
4. De brug. Wat zegt dat verhaal over hen samen? Dit is het hart van je speech en meestal maar drie of vier zinnen.
5. De toost. Spreek het koppel direct aan, wens hun iets concreets toe, hef je glas.

Spreek in de je-vorm tegen het bruidspaar en kijk hen daarbij aan. Lees je een stuk voor over de bruid, draai dan je lichaam naar haar toe. Dat lijkt detailwerk, maar het is het verschil tussen voorlezen en toespreken.

Hoe begin en eindig je zonder cliché?

Niet met "ik ben geen spreker" en niet met "toen ik gevraagd werd voor deze speech". Die twee openingen hoort de zaal elke bruiloft, en ze vragen de gasten om geduld voor je iets hebt gegeven. Begin met een datum, een plek of een uitspraak van het bruidspaar zelf.

Voor het slot werkt een concrete wens beter dan een algemene. "Ik wens jullie veel geluk" blijft nergens hangen. "Ik wens jullie nog duizend dinsdagavonden waarop jullie elkaar om half twaalf bellen" grijpt terug op je verhaal en geeft de zaal het gevoel dat het rond is. Zeg dan duidelijk dat ze hun glas mogen heffen, anders blijft het stil. Gebruik je liever een citaat of een regel uit een lied, zet die dan vóór je wens en niet als laatste woord.

Wat laat je er beter uit?

Een bruiloft is geen vriendenavond. In de zaal zitten grootouders, collega's, kinderen en de schoonfamilie, en zij horen allemaal dezelfde woorden. Laat daarom staan:

• Exen, en alles wat met de tijd voor deze relatie te maken heeft.
• Verhalen over doorzakken, drugs of ontslagen worden, ook als het grappig eindigde.
• Grappen over het gewicht, de leeftijd of de kinderwens van iemand.
• Binnenpretjes die maar vier mensen begrijpen. De rest hoort alleen gelach dat niet voor hen is.
• Verwijzingen naar geld, de kosten van de dag of wie wat betaald heeft.

Twijfel je over een passage, lees die dan voor aan iemand die het koppel niet kent. Begrijpt die het niet of trekt die een gezicht, haal het eruit. Ben je getuige en vraag je je af welke taken er verder bij horen, kijk dan bij hoe je je getuigen kiest.

Hoe oefen je hem zonder hem vast te leren?

Uit je hoofd leren is risicovol: val je één keer stil, dan ben je de draad kwijt. Werk daarom met kaartjes van A6 met per kaart een paar steekwoorden en je eerste en laatste zin voluit.

Oefen daarna drie keer hardop, met een klok erbij. Niet in je hoofd, want in je hoofd lees je twee keer zo snel. Spreek langzamer dan voelt, zeker in de eerste twintig seconden. Neem jezelf één keer op met je telefoon en luister terug met één vraag: waar versnel ik. Vraag de ceremoniemeester vooraf of er een microfoon is en test die, want een speech zonder versterking komt in een volle zaal niet achteraan. Spreek ook af waar je gaat staan en wie je aankondigt. Wanneer je speech het best in het programma past, staat in wanneer je de speeches op je bruiloft houdt, en hoe de hele avond in elkaar zit zie je in ons gratis draaiboek.

Zo schrijf je hem in vier stappen

1. Noteer in tien minuten alle voorvallen die bij je opkomen, zonder te filteren. Schrijf ook op wat je niet durft te vertellen; dat schrap je later.
2. Kies er één uit, het liefst het verhaal dat je zelf het best kunt navertellen.
3. Schrijf de vijf blokken uit en lees het geheel hardop met een klok erbij.
4. Streep een minuut weg, zet de steekwoorden op kaartjes en oefen drie keer.