Trouwen als de een gelooft en de ander niet: hoe doe je dat?

Trouwen terwijl de een gelooft en de ander niet, kan prima. Praktisch begint het altijd hetzelfde: in Nederland en België is alleen het burgerlijk huwelijk op het gemeentehuis wettelijk geldig, en elke kerkelijke of religieuze viering komt daar los van, meestal erna. Daarna kiezen jullie samen wat er nog bij komt: een kerkelijke viering, een vrije ceremonie met een spreker, een zegening in kleine kring, of alleen het gemeentehuis. Geen van die keuzes maakt jullie huwelijk minder waard.

Waar het schuurt, is meestal niet de ceremonie zelf, maar wat eromheen hangt: verwachtingen van ouders, de vraag of jullie kinderen gedoopt worden, en het gevoel bij een van beiden dat er iets wordt ingeleverd. Daar praat je beter nu over dan een jaar na de bruiloft. Hieronder lees je hoe je dat gesprek voert, wat een kerk van jullie kan vragen, welke tussenvormen er zijn en wat het ongeveer kost.

Hoe voer je het gesprek samen?

Begin niet bij de vorm maar bij de betekenis. Vraag elkaar wat een ceremonie voor jullie moet doen. Voor de gelovige partner gaat het vaak om een zegen, een verbond dat groter is dan jullie tweeën, of om het gebaar naar zijn of haar familie en gemeenschap. Voor de niet-gelovige partner gaat het meestal om oprechtheid: niets uitspreken waar je zelf niet achter staat.

Maak daarna onderscheid tussen meedoen en meemenen. Je kunt aanwezig zijn bij een gebed zonder mee te bidden, en je kunt een lezing waarderen zonder de bron ervan te delen. Veel koppels komen uit op een viering waarin de gelovige partner zijn of haar traditie volledig krijgt, en de niet-gelovige partner niets hardop hoeft te zeggen wat niet klopt. Spreek ook af wat jullie niet doen, dat is even belangrijk. Wonen jullie in verschillende tradities of geloven, lees dan ook hoe je trouwt met een verschillend geloof.

Wat vraagt een kerk als een van jullie niet gelooft?

Dat verschilt sterk per kerk. In de rooms-katholieke traditie is een huwelijk met iemand die niet gedoopt is mogelijk, maar er is toestemming van het bisdom voor nodig. De katholieke partner wordt daarbij gevraagd om naar vermogen het geloof te blijven beleven en de kinderen katholiek te laten opvoeden; de andere partner moet daarvan op de hoogte zijn, maar hoeft zelf niets te beloven. Hoe soepel dat loopt, hangt vaak af van de pastoor en het bisdom.

In protestantse gemeenten, zoals de PKN in Nederland, gaat het meestal om een zegen over jullie huwelijk. Of dat kan als één partner geen lid is, beslist de plaatselijke kerkenraad, en in de praktijk is er vaak ruimte voor in overleg. Bij andere geloofsgemeenschappen lopen de regels weer anders. Vraag het gewoon rechtstreeks na bij de parochie of de gemeente, het liefst een jaar voor jullie datum, want er zitten soms gesprekken of een voorbereidingstraject aan vast.

Welke tussenvormen zijn er?

Er is meer dan kerk of niets. Deze varianten komen vaak voor:

• Een vrije ceremonie met een spreker, waarin een gebed, een zegen of een lezing een plek krijgt zonder dat de hele viering religieus is.
• Alleen het gemeentehuis, met later een zegening in kleine kring in de kerk of thuis, bijvoorbeeld met alleen familie erbij.
• Een symbolisch onderdeel dat voor beiden werkt: een kaars aansteken, handen binden, water of zand samenvoegen, of een tekst laten voorlezen door een ouder.
• Een ceremonie in twee delen, waarbij de gelovige familie een kort moment krijgt en het feest daarna gewoon van jullie samen is.

Wat vaak goed werkt: laat iemand uit de gelovige familie een rol spelen, bijvoorbeeld een lezing of een gebed uitspreken. Zo krijgt het geloof een echte plaats zonder dat jullie samen iets moeten uitspreken. Een spreker die dit vaker doet, weet hoe je zoiets opbouwt; je vindt ceremoniesprekers per regio op het portaal.

Hoe ga je om met de verwachtingen van familie?

Vertel het zelf, vroeg, en samen. Een besluit dat via via bij je schoonmoeder terechtkomt, wordt bijna altijd groter dan het is. Leg uit wat jullie doen en waarom, en houd het bij jullie keuze in plaats van bij een discussie over geloof. Zinnen als: wij trouwen op het gemeentehuis en we willen graag dat jullie er dan bij zijn, werken beter dan uitleggen wat je niet gelooft.

Verwacht dat er teleurstelling kan zijn, en dat die er ook mag zijn. Je hoeft niet iedereen te overtuigen; je hoeft alleen duidelijk te zijn. Spreek van tevoren af wie in welke familie het gesprek voert, en of jullie ruimte laten voor een klein gebaar, bijvoorbeeld een zegening in kleine kring. Dat gebaar kost jullie weinig en betekent voor de ander soms veel.

Wat kost het en wat spreek je af over kinderen?

Een kerkelijke viering vraagt vaak een bijdrage voor de kerk, de organist en het koor. In Nederland en België zie je bedragen van grofweg 150 tot 600 euro, afhankelijk van de kerk en of je lid bent; sommige parochies werken met een vrije gift. Een professionele ceremoniespreker voor een vrije ceremonie kost ongeveer 300 tot 900 euro. Zet die post op tijd in jullie trouwbudget, want hij wordt vaak vergeten naast de zaal en de catering.

Over kinderen: probeer voor de bruiloft in grote lijnen te weten waar jullie staan. Dopen of niet, meegaan naar vieringen met opa en oma, feestdagen. Je hoeft er nu geen definitief antwoord op te hebben, maar je wilt wel weten of jullie ongeveer hetzelfde beeld hebben. Dat gesprek is vaak belangrijker dan de vorm van de ceremonie zelf.

Zo pakken jullie het samen aan

1. Regel eerst het burgerlijk huwelijk, dat staat los van elke religieuze viering.
2. Bespreek wat een ceremonie voor jullie allebei moet betekenen, voordat je een vorm kiest.
3. Vraag ruim een jaar vooruit bij de parochie of gemeente wat er mogelijk is.
4. Kies eventueel een tussenvorm en geef de gelovige familie een rol, geen stem in het besluit.
5. Spreek in grote lijnen af hoe jullie het met kinderen en tradities willen doen.

Wat jullie ook kiezen, het werkt alleen als jullie het samen kunnen uitleggen in één zin. Lukt dat, dan is het de goede keuze.