Kan een vriend jullie ceremonie leiden in plaats van een spreker?

Ja, een vriend of familielid mag jullie ceremonie leiden, zolang het om het vrije, symbolische deel gaat. Het wettelijke huwelijk sluit je altijd voor een ambtenaar van de burgerlijke stand: in België op het gemeentehuis of op een door de gemeente erkende locatie, in Nederland voor een babs, de buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand. Alles daarbuiten, dus de ceremonie met de geloftes, de verhalen en de rituelen, mag iedereen leiden die jullie vertrouwen.

Daarmee bespaar je het bedrag van een professionele spreker, grofweg 300 tot 900 euro. Je krijgt er wel werk voor terug, want iemand die dit nooit eerder deed, heeft begeleiding nodig. Onderschat ook het gewicht van de vraag niet: je vraagt iemand om op de belangrijkste dag van jullie leven voor honderd mensen te spreken, terwijl hij zelf misschien liever gewoon gast is. Hieronder staat wat wettelijk kan, wat het kost en hoe je iemand echt voorbereidt.

Wat mag wettelijk in België en Nederland?

In België is het wettelijke huwelijk voorbehouden aan de ambtenaar van de burgerlijke stand, meestal de burgemeester of een schepen. Het huwelijk zelf is in de meeste gemeenten kosteloos, al rekenen sommige gemeenten een retributie voor een huwelijk op zaterdag of voor het trouwboekje, vaak enkele tientallen euro's. Een groeiend aantal gemeenten laat het huwelijk ook toe op erkende locaties buiten het gemeentehuis. Wat je daarna organiseert, een vrije ceremonie in de tuin of op de feestlocatie, is niet geregeld en mag door om het even wie geleid worden.

In Nederland ligt het anders, want daar kun je iemand die jullie kennen tot babs voor één dag laten benoemen. Die persoon moet beëdigd worden door de rechtbank en benoemd worden door de gemeente waar jullie trouwen. Voorwaarden en kosten verschillen sterk per gemeente: de ene gemeente doet het gratis, de andere rekent een bedrag voor de benoeming, en soms moet een vaste babs de wettelijke handelingen doen. Vraag dit vroeg na, want zo'n benoeming kost weken. Zoek je toch een professional, dan vind je ceremoniesprekers per regio in het portaal.

Wat scheelt het in kosten?

Het grootste verschil is het honorarium van de spreker, dus 300 tot 900 euro. Wat je terugkrijgt aan kosten is beperkt, maar reken er wel op:

• Een geluidsset met microfoon als de locatie er geen heeft: huur ligt vaak tussen 75 en 200 euro per dag.
• Een bedankje voor je vriend: een etentje of een cadeau van 50 tot 150 euro is gebruikelijk.
• Eventueel de kosten van de benoeming tot babs in Nederland, afhankelijk van de gemeente.
• Drukwerk van het ceremoniescript, hooguit een paar euro.

Onder de streep houd je meestal 200 tot 700 euro over. Zet dat bedrag niet meteen weg in een andere post, maar bekijk in je budgetplanner waar het echt nodig is. Sommige koppels gebruiken het voor geluid en licht, precies de twee dingen waar een amateurceremonie het vaakst op strandt.

Wie vraag je, en wie beter niet?

Vraag iemand die makkelijk voor een groep staat, die zich aan afspraken houdt en die op de dag zelf niet te emotioneel wordt om nog te kunnen praten. Een leerkracht, iemand die vaak vergaderingen leidt of een geboren verteller doet dit meestal prima. Iemand die stottert van de zenuwen bij een verjaardagstoost heeft er geen plezier aan, en jullie ook niet.

Wees ook eerlijk over de last. Een goede ceremonie schrijven kost al gauw tien tot vijftien uur, verspreid over gesprekken, schrijven en oefenen. Vraag het minstens vier maanden vooraf, en geef die persoon toestemming om nee te zeggen. Merk je halverwege dat het niet lukt, spreek dat dan uit en huur alsnog iemand in. Dat is beter dan een vriendschap die scheeftrekt over een tekst.

Denk ook even aan de rol die iemand al heeft. Je getuige die de ringen aangeeft, een speech houdt tijdens het diner en ook nog de ceremonie leidt, is de hele dag aan het werk en komt aan feesten niet toe. Verdeel de taken dus over twee of drie mensen, en vertel elk van hen vooraf wat er precies van hen verwacht wordt en op welk uur.

Hoe bereid je iemand zonder ervaring voor?

Geef structuur, want dat is precies wat een beginner mist. Een ceremonie van veertig minuten ziet er meestal zo uit: welkom en waarom we hier zijn, jullie verhaal, een lezing of muziekmoment, de geloftes, een ritueel, de ringen, en een afsluiting. Zet die volgorde met tijden op papier, dan weet je vriend altijd waar hij is.

Verder helpt dit:

• Laat hem het volledige script uitschrijven, ook het welkom. Improviseren gaat mis zodra de zenuwen komen.
• Druk het script af op papier van A5-formaat in lettergrootte 14, in een map die niet dichtklapt.
• Oefen één keer hardop op de locatie, met microfoon, zodat het tempo en het geluid kloppen.
• Spreek af wie het startsein aan de muzikanten geeft en wie de ringen aanreikt.
• Maak een afspraak voor het geval de emoties komen: even stil, water drinken, verder.

Ons artikel over zelf een ceremoniescript schrijven geeft de opbouw met voorbeeldzinnen, en dat kun je gewoon doorsturen. Laat je vriend ook vooraf met jullie beiden praten, apart, want de mooiste momenten in zo'n ceremonie komen uit de dingen die jullie over elkaar zeggen.

Zo regel je het in vijf stappen

1. Bel eerst je gemeente en vraag wat wettelijk moet, en in Nederland ook wat een benoeming tot babs voor één dag kost en hoe lang die duurt.
2. Vraag je kandidaat minstens vier maanden vooraf, en zeg erbij hoeveel tijd het kost.
3. Plan twee gesprekken van een uur en zet de structuur van de ceremonie samen op papier.
4. Regel geluid en een microfoon, en oefen één keer op locatie.
5. Leg de dag zelf een geprinte reservekopie van het script bij je ceremoniemeester.

Wil je liever de kosten van een professional vergelijken voor je beslist, lees dan wat een ceremoniespreker kost.