Kun je gratis trouwen in Nederland of België?

In Nederland wel: elke gemeente moet kosteloze trouwmomenten aanbieden, in de praktijk op een of twee vaste tijdstippen per week. In België bestaat die wettelijke verplichting niet op dezelfde manier. Daar is de voltrekking in veel gemeenten kosteloos of goedkoop, maar mogen gemeenten een vergoeding vragen voor bijvoorbeeld een zaterdag of een trouwboekje. Het tarief van jouw gemeente is dus het enige antwoord dat telt.

Let bij het woord kosteloos op de grens ervan. Gratis gaat over de voltrekking door de ambtenaar van de burgerlijke stand, niet over de dag. Documenten, ringen, kleding en vervoer blijven gewoon geld kosten. Dat verschil is groot: een gemiddelde bruiloft in Nederland komt ruwweg op 15.000 tot 25.000 euro uit, terwijl in het Belgische Trustlocal-onderzoek van 2025 8,2 procent van de koppels onder de 5.000 euro bleef. Een kosteloos huwelijk is dus een bouwsteen in een laag budget, niet het hele verhaal.

Hoe werkt het kosteloze huwelijk in Nederland?

Gemeenten stellen zelf vast wanneer die momenten zijn en publiceren ze bij de leges op hun website. Wat je in de meeste gemeenten tegenkomt:

• Een vast tijdstip op een werkdag, vaak vroeg in de ochtend en meestal op maandag of dinsdag.
• Een korte voltrekking, soms niet meer dan tien minuten, zonder toespraak op maat.
• Een kleine ruimte of een spreekkamer in plaats van de trouwzaal.
• Een beperkt aantal aanwezigen. Soms alleen jullie en de getuigen, soms een handvol gasten.
• Geen eigen muziek, geen versiering en geen eigen trouwambtenaar die je voordraagt.
• Vaak de voorwaarde dat minstens een van jullie in die gemeente staat ingeschreven.

Bedenk dat deze plekken beperkt zijn en vroeg vol zitten. In 2025 werden er in Nederland 70.141 huwelijken gesloten, en de kosteloze momenten zijn daarvan een klein deel. Bel of mail de burgerlijke stand zodra jullie een richtdatum hebben, want wachten tot de ondertrouw is doorgaans te laat.

Wat betaal je in België voor de voltrekking?

Hier moet je per gemeente vergelijken, want er is geen landelijk tarief. De aangifte van het huwelijk en de voltrekking tijdens de gewone openingsmomenten zijn in heel wat gemeenten kosteloos. Daarnaast komen posten voor die wel geld kosten:

• Een vergoeding voor een voltrekking op zaterdag of buiten de normale uren.
• Het trouwboekje, dat in sommige gemeenten apart wordt aangerekend.
• Het gebruik van een representatieve trouwzaal in plaats van de gewone zaal.
• Uittreksels en afschriften die je voor de aangifte moet inleveren.

Vraag de retributielijst op bij de dienst burgerlijke stand van de gemeente waar jullie de aangifte doen, en vraag die op papier of per mail. Trouwen in een andere Belgische gemeente dan je woonplaats kan, maar de aangifte gebeurt wel in de gemeente waar een van jullie is ingeschreven. Hoe de dag zelf op het gemeentehuis verloopt, beschrijven we in trouwen op het gemeentehuis.

Welke voorwaarden horen bij een kosteloos moment?

De beperkingen zijn de prijs die je betaalt. Houd er rekening mee dat je niet kunt schuiven met het tijdstip, dat je misschien geen foto's mag maken in de ruimte, en dat de ambtenaar je verhaal niet voorbereidt. Wie een persoonlijke ceremonie wil, zit bij het kosteloze moment op de verkeerde plek.

Veel koppels lossen dat zo op: het officiële deel gaat kosteloos door op een werkdag, en de ceremonie met een eigen spreker volgt later op de dag of in het weekend. Die tweede ceremonie heeft geen juridische waarde en is dus niet aan de gemeente of aan tarieven gebonden. Je betaalt dan alleen de spreker en de locatie.

Wat kost er dan toch nog geld?

Zet deze posten in je begroting, ook bij een kosteloze voltrekking:

• Documenten. Afschriften van geboorteakten, een uittreksel uit het bevolkingsregister en bij een buitenlandse partner vaak vertalingen en legalisaties.
• Getuigen. Gratis, maar wie van ver komt, maakt reiskosten die jullie soms willen dragen.
• Ringen en kleding. De grootste vaste post bij een klein huwelijk.
• Een trouwboekje of een extra afschrift. Niet verplicht, wel vaak gewenst.
• Naamgebruik en administratie. Meestal kosteloos, behalve bij documenten zoals een nieuw rijbewijs of paspoort.
• Een fotograaf voor een uur. De post waar koppels achteraf het minst spijt van hebben.

Zet die bedragen naast elkaar in onze budgetplanner, dan zie je meteen wat er overblijft voor de dingen die je wél wilt uitgeven.

Hoe houd je de rest van de dag goedkoop?

Door te schrappen in aantallen, niet in kwaliteit. Het aantal gasten bepaalt veruit het grootste deel van de rekening, dus een kleine groep met goed eten is bijna altijd goedkoper dan een grote groep met een eenvoudig buffet. Kies een dag in de week, want zaterdag is de duurste dag in beide landen. Vraag leveranciers een prijs voor jouw exacte datum, niet een algemeen tarief.

Meer concrete manieren om omlaag te gaan, zetten we op een rij in een bruiloft met een klein budget. Let bij alles wat je afspreekt op de aanbetaling en op wat er gebeurt bij uitstel, want een lage prijs met slechte voorwaarden is geen besparing. Vraag ook of de btw in het bedrag zit, want in België staat die vaker apart in de offerte dan in Nederland. En een bedrag dat je telefonisch hoort is nog geen afspraak: laat elke prijs met jullie datum in een offerte zetten.

Zo regel je een kosteloos huwelijk

1. Zoek op de website van je gemeente de trouwtijden en de leges of retributies op.
2. Bel de burgerlijke stand en vraag welke kosteloze momenten er vrij zijn in jullie periode.
3. Vraag precies na hoeveel personen mee naar binnen mogen en wat er niet mag.
4. Leg het moment vast en doe daarna de ondertrouw of de aangifte.
5. Vraag welke documenten jullie moeten inleveren en wat die kosten.
6. Beslis of er een aparte ceremonie met een eigen spreker bij komt.
7. Zet alle resterende posten in één begroting en houd een kleine buffer vrij.