Kan een huwelijk goed gaan zonder seks?

Ja, een huwelijk kan goed gaan zonder seks, en veel huwelijken doen dat ook. Wat telt, is of jullie er samen vrede mee hebben. Zijn jullie het allebei eens over hoe jullie het hebben, dan is er niets te repareren. Wil de een wel en de ander niet, dan is het onderwerp niet de seks zelf maar het verschil dat daaronder zit, en dat is wel iets om te bespreken.

Seks is één van de manieren waarop mensen zich verbonden voelen, en niet de enige. Aanraking, humor, zorg, samen plannen maken en het gevoel dat iemand je kent, doen voor veel koppels evenveel of meer. Er bestaan ook periodes waarin seks er gewoon niet van komt: na een bevalling, tijdens ziekte, bij een zware baan of in de drukke maanden voor een bruiloft. Dat is iets anders dan een huwelijk waarin het structureel geen plek meer heeft. Hieronder staat hoe je dat verschil voor jullie zelf helder krijgt.

Waarom hebben sommige koppels weinig of geen seks?

Omdat er veel kan meespelen, en vaak meerdere dingen tegelijk. De redenen die koppels zelf noemen, komen ruwweg in deze groepen terecht:

• Lichamelijke oorzaken: pijn, vermoeidheid, een aandoening, zwangerschap of herstel, of een bijwerking van medicijnen.
• Levensfase: kleine kinderen in huis, een verhuizing, rouw, mantelzorg of een periode van grote drukte.
• Spanning tussen jullie: onuitgesproken irritatie, ongelijk verdeelde taken of een ruzie die nooit echt is afgerond.
• Verschil in behoefte: de een heeft van zichzelf veel minder zin dan de ander, en dat is al jaren zo.
• Identiteit: iemand is aseksueel of heeft om eigen redenen weinig of geen interesse in seks.
• Geschiedenis: eerdere nare ervaringen of schaamte die zich niet laat wegpraten.

Welke van deze groepen het bij jullie is, maakt uit voor wat helpt. Vermoed je dat er iets lichamelijks speelt of dat een medicijn een rol heeft, leg dat dan eerst bij je huisarts neer. Gaat het om de verhouding tussen jullie twee, dan ligt het gesprek voor de hand, eventueel met een relatietherapeut of een seksuoloog erbij. Wij geven hier geen advies over gezondheid, en dat hoort ook niet op een trouwblog.

Wanneer is het wel een probleem?

Het wordt een probleem op het moment dat één van jullie zich eenzaam of afgewezen voelt, of op het moment dat het onderwerp onbespreekbaar wordt. Dat tweede is in de praktijk schadelijker dan het eerste. Koppels die open kunnen zeggen dat ze het verschillend ervaren, komen er bijna altijd verder mee dan koppels die het jaren laten liggen omdat elk gesprek erover op een verwijt uitdraait.

Let ook op het verschil tussen minder seks en minder nabijheid. Een huwelijk waarin niemand elkaar meer aanraakt, niet meer samen lacht en niets meer deelt, heeft een ander vraagstuk dan een huwelijk zonder seks waarin de rest wel staat. Het eerste vraagt aandacht, los van de vraag of er ooit weer seks komt. In het geheim van een goed huwelijk staat waar langdurige relaties het in de praktijk van hebben.

Hoe praat je erover zonder dat het een verwijt wordt?

Door het klein en concreet te houden, en door niet te beginnen op een moment dat er net iets is misgegaan. Een paar dingen die daarbij helpen:

1. Kies een neutraal moment zonder tijdsdruk, bijvoorbeeld tijdens een wandeling in plaats van in bed.
2. Begin bij jezelf: zeg wat je mist of voelt, niet wat de ander fout doet.
3. Vraag naar de beleving van de ander en stel daarna nog één vraag, voordat je je eigen kant opnieuw uitlegt.
4. Spreek af wat jullie met het gesprek willen: elkaar begrijpen is al genoeg voor de eerste keer.
5. Houd het bij één gesprek per keer en kom er later op terug, in plaats van alles in één avond te willen oplossen.

Het gaat zelden in één keer goed. Blijft het steken op hetzelfde punt, dan is dat geen bewijs dat jullie niet bij elkaar passen, maar een teken dat er iemand bij mag die dit vaker hoort.

Bij wie kunnen jullie hiermee terecht?

Bij drie soorten mensen, afhankelijk van waar jullie vraag zit. Je huisarts is de ingang voor alles wat met je lichaam, je medicijnen of een onderzoek te maken heeft, en kan doorverwijzen. Een relatietherapeut werkt met jullie samen aan de manier waarop jullie met elkaar praten. Een seksuoloog is gespecialiseerd in verschil in behoefte, pijn bij seks en opnieuw contact maken, en werkt in Nederland en België vaak met een kort traject van een paar gesprekken.

De drempel is lager dan koppels verwachten. Je hoeft geen crisis te hebben om een gesprek aan te vragen, en je hoeft er niet samen helemaal uit te zijn voordat je gaat. Informeer in beide landen naar de kosten en naar wat je aanvullende verzekering of je ziekenfonds vergoedt, want dat verschilt per verzekeraar en per hulpverlener.

Wat betekent dit voor jullie trouwdag?

Praktisch gezien weinig, en dat is misschien het belangrijkste om te horen. Niemand op jullie bruiloft heeft iets te maken met wat er daarna in jullie slaapkamer gebeurt. Toch leeft er rond de huwelijksnacht een verwachting die voor koppels zonder actief seksleven ongemakkelijk kan voelen. Spreek daarom vooraf samen af hoe jullie die avond willen doorbrengen, al is het alleen eten bestellen en vroeg gaan slapen. Wat er die nacht wel en niet hoeft, staat in wat je kunt verwachten van je huwelijksnacht.

Zo pakken jullie het stap voor stap aan

1. Bepaal eerst of jullie hier allebei last van hebben, of maar één van jullie.
2. Vraag jezelf af welke van de oorzaken hierboven het dichtst bij jullie situatie komt.
3. Leg lichamelijke klachten of bijwerkingen van medicijnen bij je huisarts neer.
4. Plan één gesprek met elkaar op een rustig moment en houd dat kort.
5. Blijft het vastzitten na een paar pogingen, zoek dan een relatietherapeut of seksuoloog en vraag naar de kosten.
6. Laat de bruiloftsdrukte dit gesprek niet opslokken: zet het praktische werk in de checklist en houd avonden vrij voor elkaar.