Welke trouwquotes gebruik je op je kaart of in je speech?

Houd het voor een kaart bij één regel van maximaal tien woorden, en voor een speech bij een citaat dat je in één zin kunt uitspreken zonder adem te halen. Op een kaart werkt een korte regel beter dan een mooi maar lang citaat, omdat de kaart al vol staat met namen, datum en adres. In een speech gebruik je een citaat als opstapje naar je eigen verhaal, niet als vervanging ervan.

Een citaat heeft bovendien maar één taak: iets zeggen wat jullie zelf lastig onder woorden krijgen. Daarom valt een regel van een auteur die niemand kent vaak beter dan een bekende regel die op de helft van alle kaarten staat. Hieronder staan voorbeelden per gebruik, plus wat je wel en niet zomaar mag overnemen van songteksten en gedichten.

Welke korte quotes passen op een trouwkaart?

Op een kaart heb je ruimte voor één regel boven of onder jullie namen. Deze zijn kort genoeg en hebben een naam erbij:

• "De loop van de ware liefde is nooit vlak geweest." William Shakespeare, Een midzomernachtsdroom.
• "Liefde bestaat niet uit elkaar aanstaren, maar uit samen in dezelfde richting kijken." Antoine de Saint-Exupéry, vrij vertaald.
• "Liefde is één ziel die in twee lichamen woont." Toegeschreven aan Aristoteles.
• "Het grootste geluk van het leven is de zekerheid dat je geliefd wordt." Victor Hugo, vrij vertaald.
• "Laat er ruimte zijn in jullie samenzijn." Kahlil Gibran, De Profeet, vrij vertaald.

En een paar regels zonder citaat, die je zelf kunt aanpassen: "Wij zeggen ja." "Van hier gaan we samen verder." "Dezelfde richting, vanaf nu op papier." "We hebben het beste bewaard voor vandaag." Dat laatste type werkt vooral als jullie al jaren samenwonen, want dan klopt een beginregel niet meer.

Zet de quote in hetzelfde lettertype als de rest van de kaart, één maat kleiner, en laat hem niet over twee regels afbreken. Hoe je de hele kaarttekst opbouwt, met naamgeving en de vraag wie er als afzender boven staat, staat in de tekst voor je trouwkaart schrijven.

Welke citaten werken in een speech?

Een citaat in een speech moet iets kunnen doen dat jouw eigen woorden niet doen: een lach geven, of een gedachte neerzetten waar je daarna op verder bouwt. Wat in de praktijk werkt:

• Open met een citaat van iemand die iets te maken heeft met jullie verhaal: een schrijver die jullie samen lazen, een sporter uit jullie club, de grootvader die jullie beiden kenden.
• Houd het bij één citaat per speech. Twee of meer en het wordt een voordracht.
• Noem de naam van degene die het zei. Een citaat zonder naam voelt geleend.
• Spreek het citaat één keer uit zoals het is, en leg het daarna in jullie eigen situatie uit. Die uitleg is het eigenlijke stukje van je speech.

Een voorbeeld van die opbouw: je citeert de regel van Saint-Exupéry over samen in dezelfde richting kijken, en vertelt daarna over de avond waarop jullie met twee verschillende plannen aan de keukentafel zaten en er één van maakten. Die tweede helft onthouden mensen.

Mag je een songtekst of een gedicht overnemen?

Hier moet je voorzichtig zijn. Op songteksten en op gedichten van levende of recent overleden auteurs rust auteursrecht, in Nederland en België tot zeventig jaar na het overlijden van de maker. Een volledige songtekst of een hele strofe op een kaart zetten of in een boekje afdrukken mag dus niet zonder toestemming, ook niet als je de artiest erbij noemt en ook niet als je de kaart alleen aan familie stuurt.

Wat doorgaans wel kan:

1. De titel van het nummer en de artiest noemen. Titels zijn geen werk.
2. Een korte regel aanhalen met bronvermelding, waarbij het citaat dient om iets te zeggen en niet om de tekst te vervangen. Dat is het citaatrecht, en het is smaller dan mensen denken.
3. Het nummer laten spelen op je bruiloft. Zalen en dj's hebben daar in beide landen een regeling voor, in Nederland via Buma en Sena en in België via Unisono.
4. Zelf een regel schrijven die naar het nummer verwijst zonder hem te kopiëren.

Werk van auteurs die lang genoeg overleden zijn, is vrij te gebruiken. Daarom staan Shakespeare, Hugo en Gibran in de lijst hierboven en geen regel van een hedendaagse band. Twijfel je over een gedicht van een Nederlandse of Vlaamse dichter, vraag het dan via de uitgever.

Hoe schrijf je een eigen regel in plaats van een citaat?

Met een oefening van tien minuten. Schrijf los van elkaar drie dingen op: wat je de ander ooit hebt zien doen waardoor je dacht dat het goed zat, een woord dat jullie alleen samen gebruiken, en één concreet beeld uit jullie geschiedenis, zoals een straat, een auto of een gerecht.

Leg daarna de twee lijstjes naast elkaar en zoek een overlap. Daar zit bijna altijd een regel in. Schrijf hem op als één hoofdzin, zonder bijvoeglijke naamwoorden, en lees hem hardop. Klinkt hij als iets dat op een poster zou kunnen staan, schrap hem dan: te algemeen. Klinkt hij als iets dat alleen voor jullie geldt, dan heb je hem. Dezelfde werkwijze gebruiken we voor je eigen trouwgeloften schrijven, en de twee teksten mogen elkaar overlappen.

Waar zet je de quote op je drukwerk?

Niet overal. Eén tekstregel die op de save the date, op de kaart, op het menu, op het bordje bij de ingang en op de bedankkaart staat, verliest zijn werking. Verdeel het:

• Save the date: alleen de datum en jullie namen, eventueel met vier woorden. Voorbeelden staan in de digitale save the date.
• Trouwkaart: de quote die jullie het belangrijkst vinden.
• Misboekje of ceremonieboekje: een langere tekst of een gedicht, want hier is ruimte.
• Bordjes en letterborden in de zaal: praktische teksten en grappen, geen liefdesregels.
• Bedankkaart: een eigen zin over de dag zelf, geen citaat.

Zo kiezen jullie jullie tekst

1. Bepaal eerst waar de tekst komt en hoeveel ruimte je hebt, in tekens.
2. Maak ieder een lijstje van drie regels die je raken, zonder overleg.
3. Leg de lijstjes naast elkaar en streep alles weg wat ook op een poster zou kunnen staan.
4. Controleer bij elke overgebleven regel wie hem schreef en of die vrij te gebruiken is.
5. Lees de winnende regel hardop in de ruimte waar je hem gaat voorlezen.
6. Verdeel de teksten over je drukwerk, zodat geen enkele regel twee keer opduikt.