Wat doet een getuige precies op de trouwdag?

Een getuige heeft officieel maar één taak: aanwezig zijn bij het ja-woord en daarna zijn of haar handtekening zetten onder de huwelijksakte. Dat duurt letterlijk een halve minuut. Alles wat mensen daarnaast van een getuige verwachten, van meedenken over de jurk tot een speech op het feest, is geen wet maar gewoonte. Jullie bepalen dus zelf hoe groot die rol wordt.

In Nederland heb je minimaal twee en maximaal vier getuigen nodig, en ze moeten achttien jaar of ouder zijn. In België zijn getuigen bij het burgerlijk huwelijk sinds 2013 niet meer verplicht; je mag er wel tot vier aanduiden. Trouw je in België ook voor de kerk, dan vraagt de parochie meestal alsnog twee getuigen. Bij twijfel is de gemeente of de parochie de enige bron die telt, want de praktijk verschilt per plaats.

Wat is de formele taak van een getuige?

De getuige bevestigt met zijn handtekening dat hij heeft gezien dat jullie elkaar het ja-woord gaven. Dat gebeurt vlak na de ceremonie, aan een tafeltje, in een paar minuten. De ambtenaar leest de akte voor of vat hem samen, jullie tekenen, daarna de getuigen. Sinds de akte digitaal wordt opgemaakt, tekenen sommige gemeenten op een scherm in plaats van op papier.

Wat een getuige daarvoor moet meebrengen is simpel maar niet onbelangrijk: een geldig identiteitsbewijs. Een paspoort, identiteitskaart of rijbewijs, en het moet geldig zijn op de trouwdag. Iemand die zijn kaart vergeet, kan in het slechtste geval niet tekenen. Zeg dat dus twee keer: één keer bij het vragen en één keer in de week voor de bruiloft.

Nog iets praktisch: de namen en gegevens van je getuigen geef je vooraf door aan de gemeente. In Nederland doe je dat bij de melding voorgenomen huwelijk, in België bij de aangifte van het huwelijk. Meestal willen ze een kopie of scan van het identiteitsbewijs. Doe dat ruim voor de deadline die de gemeente noemt, want een late wissel is soms nog mogelijk, maar niet altijd zonder gedoe.

Hoeveel getuigen mag je hebben en wie mag het zijn?

De regels op een rij, met de kanttekening dat je ze altijd bij je eigen gemeente naloopt:

• Nederland: minimaal twee, maximaal vier, allemaal achttien jaar of ouder.
• België: bij het burgerlijk huwelijk niet verplicht, maximaal vier, meerderjarig.
• Familie mag: je broer, je moeder of je schoonvader kan gewoon getuige zijn.
• Je eigen kind mag ook, zolang het achttien is op de trouwdag.
• Buitenlandse getuigen kunnen meestal, met een geldig paspoort. Spreekt iemand geen Nederlands, vraag de gemeente dan of een tolk nodig is.

Kies je in Nederland voor een kosteloos huwelijk, dan gelden soms afwijkende regels. Sommige gemeenten stellen zelf getuigen ter beschikking als jullie er geen hebben, andere verwachten dat je ze zelf meeneemt. Dat is precies zo'n punt waar je beter één keer belt dan achteraf verrast te worden.

Wat vraag je een getuige op de dag zelf te doen?

Naast tekenen kun je een getuige van alles vragen, maar spreek het uit. Veel misverstanden ontstaan doordat iemand denkt dat de getuige vanzelf de hele dag regelt. Als je wilt dat je getuige de ringen bewaart tot de ceremonie, zeg dat dan. Wil je dat hij een toost uitbrengt, geef dat minstens een maand van tevoren door zodat hij kan nadenken over zijn woorden.

Wat koppels vaak vragen: op tijd aanwezig zijn voor de foto's, de ringen bewaren, even opletten of de ouders het naar hun zin hebben, en aan het eind van de avond helpen opruimen. Dat is genoeg. Alles wat met leveranciers, tijdschema en betalingen te maken heeft, hoort eigenlijk bij een ceremoniemeester. In dit overzicht van de rollen lees je waar die scheidslijn ligt.

Zet de afspraken op papier of in een berichtje, zodat niemand hoeft te raden. Een korte lijst met tijdstippen, adressen en telefoonnummers van de belangrijkste leveranciers is voor je getuigen vaak nuttiger dan een lang gesprek.

Wat kost het om getuige te zijn?

Getuige zijn kost in principe niets, maar in de praktijk geven mensen wel geld uit. Denk aan een outfit, reiskosten, eventueel een overnachting en een bijdrage aan het vrijgezellenfeest. Wie een getuige vraagt die krap zit, doet er goed aan daar eerlijk over te zijn. Zeg bijvoorbeeld dat een net pak uit de kast prima is, of bied aan de kapper te betalen.

Andersom geven veel koppels hun getuigen een bedankje. Bedragen van vijftien tot vijftig euro per persoon zijn gebruikelijk, en persoonlijk werkt beter dan duur: een fles van iets dat die persoon graag drinkt, een ingelijste foto, of iets met de datum erin gegraveerd. Reken dat bedrag gewoon mee in jullie budgetoverzicht, zodat het niet als losse post op de laatste week valt.

Twijfel je of je iemand mag vragen die ver weg woont? Reken dan eerst voor jezelf uit wat die reis hem kost. Een getuige die uit het buitenland komt, is al snel een paar honderd euro kwijt aan vlucht en hotel. Vraag het gerust, maar geef er ruimte bij: laat merken dat een nee geen ramp is. Dat is eerlijker dan iemand in een positie brengen waarin hij eigenlijk niet kan weigeren.

Zo regel je het rond je getuigen

1. Vraag je getuigen zodra de datum vaststaat, en vertel er meteen bij wat je van hen verwacht.
2. Controleer bij je gemeente hoeveel getuigen mogen en wanneer je de namen doorgeeft.
3. Lever kopieën van de identiteitsbewijzen aan binnen de termijn die de gemeente noemt.
4. Stuur een week vooraf een berichtje met tijden, adressen en de herinnering aan het identiteitsbewijs.
5. Spreek af wie de ringen bewaart en wie eventueel spreekt.
6. Regel het bedankje in dezelfde week als de trouwkaarten, dan vergeet je het niet.

Blijft er iemand twijfelen over de rol, laat hem dan gewoon tekenen en verder niets. Een getuige die zich op zijn gemak voelt, is op de foto's veel meer waard dan een getuige met een takenlijst.