Wat verandert er aan je partnerpensioen als je trouwt?

Trouwen maakt je partner in de meeste regelingen automatisch de erkende partner voor je pensioen. In Nederland geeft je gemeente het huwelijk door aan de Basisregistratie Personen, waarna je pensioenuitvoerder je partner meestal zelf oppikt. In België is huwen zelfs de voorwaarde: alleen gehuwden kunnen een overlevingspensioen van de overheid krijgen, wettelijk samenwonenden niet. Wat trouwen níet doet, is een partnerpensioen laten ontstaan waar er geen is. Heb je geen pensioenregeling via een werkgever, dan verandert er op dat vlak niets.

Dit is een onderwerp waarbij het loont om de details na te vragen in plaats van aan te nemen. De regels verschillen per land, per pensioenfonds en per polis, en ze zijn de afgelopen jaren gewijzigd. Wat hieronder staat is algemene uitleg om het gesprek met je pensioenuitvoerder, je verzekeraar of een notaris voor te bereiden, geen persoonlijk advies. Vraag je eigen situatie altijd na bij de partij die jouw regeling uitvoert.

Wat is partnerpensioen precies?

Partnerpensioen, in Nederland ook nabestaandenpensioen genoemd, is een uitkering aan je partner als jij overlijdt. Het komt uit de pensioenregeling van je werkgever, dus uit de tweede pijler. Daarnaast bestaat er een regeling van de overheid: de Anw in Nederland en het overlevingspensioen in België. Die twee zijn niet hetzelfde en gelden onder verschillende voorwaarden.

Belangrijk verschil binnen een pensioenregeling is de vorm:

• Op opbouwbasis. Er wordt kapitaal opgebouwd dat blijft staan, ook als je van werkgever wisselt.
• Op risicobasis. Er is alleen dekking zolang je in de regeling zit. Stop je bij die werkgever, dan valt de dekking weg, meestal met een korte uitloopperiode. Dit is de vorm die in Nederland onder de nieuwe pensioenwet de standaard wordt voor de periode vóór je pensioendatum.

Dat onderscheid is het eerste wat je wilt weten, want het bepaalt wat er gebeurt als een van jullie van baan wisselt of tijdelijk zonder werk zit. Zet die vraag op je lijst van dingen die je na de bruiloft regelt.

Wat verandert er als je trouwt in Nederland?

Voor gehuwden en geregistreerd partners loopt de aanmelding bij het pensioenfonds meestal vanzelf via de gemeente. Woon je samen zonder te trouwen, dan moet je je partner zelf aanmelden bij elk fonds waar je pensioen opbouwt, en vragen fondsen vaak een notarieel samenlevingscontract plus een periode van samenwonen op hetzelfde adres. Precies daar gaat het regelmatig mis, want zonder aanmelding is er geen partner bekend.

De overheidsregeling, de Anw van de Sociale Verzekeringsbank, is smal. Je partner krijgt die uitkering alleen onder strikte voorwaarden, bijvoorbeeld met een kind onder de achttien of bij grotendeels arbeidsongeschikt zijn, en de hoogte hangt af van het eigen inkomen. Ga er dus niet van uit dat er automatisch iets komt. Sommige werkgevers bieden een aanvullende verzekering aan voor het gat dat daardoor ontstaat; vraag bij je personeelszaken of dat bij jullie bestaat en wat de premie is.

Hoe zit het in België?

In België is het onderscheid harder. Het overlevingspensioen van de overheid is er alleen voor gehuwden. Wettelijk samenwonen geeft er geen recht op, hoe lang je ook samen bent. Daarnaast geldt doorgaans een voorwaarde van minstens één jaar huwelijk, met uitzonderingen als er een kind uit het huwelijk is geboren of als het overlijden het gevolg is van een ongeval.

Ben je jonger dan de leeftijdsgrens, dan krijg je geen overlevingspensioen maar een tijdelijke overgangsuitkering: doorgaans twaalf maanden zonder kind ten laste en vierentwintig maanden met. Die leeftijdsgrens ligt rond de vijftig en schuift de komende jaren stap voor stap op richting vijfenvijftig. Omdat het bedrag en de grens jaarlijks bewegen, kijk je je eigen situatie na op mypension.be.

Heb je een groepsverzekering of een individuele pensioentoezegging via je werk, let dan op de begunstigingsclausule bij overlijden. Vaak staat daar "de echtgenoot" of "de wettelijke erfgenamen". Trouwen kan dus zomaar de begunstigde veranderen, en na een scheiding of een nieuw huwelijk klopt de oude clausule niet meer. Vraag je verzekeraar om de clausule op papier en pas hem aan als hij niet meer past.

Waar gaat het in de praktijk mis?

Vier situaties komen vaak terug:

• Een eerder huwelijk. In Nederland houdt een ex-partner doorgaans recht op een bijzonder partnerpensioen over de jaren van het huwelijk, tenzij daar bij de scheiding iets anders over is afgesproken. Wat er voor je nieuwe partner overblijft, kan daardoor lager zijn dan verwacht.
• Baanwissel bij dekking op risicobasis. Twee maanden tussen twee banen kan betekenen dat er even geen dekking is. Vraag na of er een vrijwillige voortzetting mogelijk is.
• Samenwonen zonder aanmelding. Wie er niet aan denkt zijn partner aan te melden, staat nergens geregistreerd. Trouwen lost dit meestal op, maar niet met terugwerkende kracht.
• Zelfstandigen. Wie voor eigen rekening werkt heeft doorgaans geen partnerpensioen via een werkgever en regelt de dekking zelf, bijvoorbeeld met een overlijdensrisicoverzekering.

Het is verstandig om deze punten samen te bekijken met de bredere vraag hoe jullie je samenleven juridisch inrichten. Wat het verschil is tussen de opties lees je in huwelijk of samenlevingscontract. Voor bindende afspraken over vermogen ga je naar een notaris.

Wat kun je deze week nakijken?

1. Nederland: log in op mijnpensioenoverzicht.nl met DigiD en zoek op wat je partner zou krijgen bij overlijden vóór en na de pensioendatum.
2. België: log in op mypension.be met itsme of je eID en bekijk je gegevens over het overlevingspensioen en je aanvullend pensioen.
3. Vraag per pensioenuitvoerder of het partnerpensioen op opbouw- of op risicobasis staat, en of je partner geregistreerd is.
4. Vraag bij een groepsverzekering of levensverzekering de begunstigingsclausule op en pas hem zo nodig aan.
5. Ben je eerder getrouwd geweest, zoek dan het scheidingsconvenant erbij en kijk wat daarin over pensioen is afgesproken.

Zet die vijf punten met een datum in je checklist en plan de bedragen die eruit komen in bij je budgetoverzicht. Het is geen leuk klusje, maar het is er wel een van een uurtje.