Wat betekent het woord bruiloft eigenlijk?

Bruiloft betekent letterlijk bruidloop. Het woord is samengesteld uit bruid en een oud woorddeel dat met lopen en springen te maken heeft, en het verwees naar de stoet waarmee de bruid van het huis van haar ouders naar haar nieuwe woning werd gebracht. Dat optrekken was het zichtbare deel van de verbintenis, en de naam voor die tocht ging daarna over op het hele feest.

Taal legt vast wat mensen belangrijk vonden, en in dit woord zit dus geen ceremonie en geen belofte, maar een verhuizing. Andere talen kozen een ander detail uit dezelfde dag. Het Engelse bridal komt van bride ale, het bier dat op het feest werd geschonken, en het Duitse Hochzeit betekent de hoge tijd, het hoogtepunt van het jaar. Drie talen, drie keer een ander stukje van dezelfde gebeurtenis.

Waar komt het woord bruiloft vandaan?

In het Middelnederlands kwamen vormen als brulocht en bruutlocht voor. Woordenboeken leiden dat tweede deel af van een oud Germaans woord voor lopen of springen, hetzelfde woorddeel dat je terugvindt in het Oudengelse brydlop. De betekenis was dus bruidsloop of bruidsgang.

Dat die gang centraal stond, zegt iets over hoe een huwelijk werd gezien. Het ging om een vrouw die van de ene familie naar de andere overging, met een stoet, getuigen en een feest als bewijs voor het dorp dat het gebeurd was. Over de herkomst van bruid zelf zijn taalkundigen minder zeker. Het woord bestond in vrijwel alle Germaanse talen en betekende vermoedelijk jonge vrouw of nieuwe huisgenote, maar waar het precies vandaan komt, blijft onbeslist. Hoe het huwelijk als instelling is ontstaan, hebben we uitgewerkt in wie het huwelijk bedacht heeft.

Wat betekenen trouwen, huwelijk en echt?

Drie woorden die we door elkaar gebruiken, met elk een eigen herkomst.

• Trouwen komt van trouw, in de betekenis van vertrouwen en betrouwbaarheid. Dezelfde stam zit in het Engelse true en trust. Trouwen is dus iemand je trouw geven, en dat is nog steeds wat er bij de voltrekking wordt gevraagd.
• Huwelijk is gevormd uit het werkwoord huwen en het achtervoegsel dat we ook in woorden als vriendelijk gebruiken. Huwen hangt samen met een oud woord voor huishouden en gezin, waardoor huwelijk zoiets betekent als wat bij het stichten van een huishouden hoort.
• Echt was eeuwenlang het gewone woord voor het wettige huwelijk, afgeleid van een oud woord voor wet en gewoonte. Dat zit nog in echtgenoot, echtpaar en in de formule in de echt verbinden. Een echtgenoot is letterlijk je metgezel in het wettige huwelijk.

Daarnaast is er nog gehuwd tegenover getrouwd. In officiële stukken staat bijna altijd gehuwd, omdat dat de juridische staat benoemt. Getrouwd is het gewone woord in gesprekken.

Zeggen Nederlanders en Belgen hetzelfde?

Niet helemaal, en dat merk je zodra je de uitnodigingen gaat opstellen. In Nederland is bruiloft het normale woord voor het feest: je gaat naar de bruiloft van je nicht. In Vlaanderen klinkt bruiloft wat ouderwets of plechtig, en zeggen de meeste mensen trouwfeest of huwelijksfeest, en voor de dag zelf gewoon het huwelijk.

Er zijn meer van die verschillen. Een Nederlander spreekt over huwelijkse voorwaarden, een Belg over een huwelijkscontract. Een Nederlandse gemeente kent de ondertrouw, in België heet het de aangifte van het huwelijk. En wat in Nederland de trouwambtenaar is, is in België de ambtenaar van de burgerlijke stand of de schepen. Nodigen jullie gasten uit beide landen uit, kies dan per tekst één woordenlijst en houd die vol, zodat niemand zich afvraagt of er twee feesten zijn.

Waarom heet een jubileum ook een bruiloft?

Omdat het woord na een tijd niet alleen voor de dag zelf werd gebruikt, maar ook voor het feest waarmee je die dag herdenkt. Zo kregen we de koperen, zilveren en gouden bruiloft, waarbij een metaal of een materiaal bij het aantal jaren hoort. In Nederland leeft die gewoonte sterk, en ook in Vlaanderen wordt een gouden bruiloft nog volop gevierd.

De namen zijn niet in een wet vastgelegd en de lijstjes verschillen per bron, vooral bij de minder bekende jaren. Welke namen gangbaar zijn, staat in het overzicht van trouwjubilea en hun namen. Grappig genoeg zit in zo'n jubileumfeest nog iets van de oorspronkelijke betekenis: het is opnieuw een optocht van familie naar één huis, alleen loopt de bruid er nu al vijftig jaar.

Wat doe je met die betekenis op jullie eigen dag?

Een woordherkomst is leuker dan het klinkt, want ze geeft je materiaal voor de teksten die je toch al moet schrijven. Een paar manieren om het te gebruiken:

• Open de ceremonie met de betekenis bruidloop en verbind die aan de route die jullie die dag lopen.
• Zet de uitleg als kort kadertje op jullie trouwwebsite, bij het programma.
• Laat de spreker het verschil tussen trouw geven en gehuwd zijn benoemen in plaats van een algemene inleiding over liefde.
• Gebruik bride ale als knipoog bij de naam van een eigen bier of cocktail op de bar.
• Noem bij een jubileumfeest van jullie ouders het metaal dat bij het jaar hoort in de uitnodiging.

Meer van dit soort achtergrond vind je in de leukste weetjes over trouwen. Houd het in je teksten wel bij één feitje, want twee is al een lesje.

Zo gebruik je de juiste woorden in jullie teksten

1. Kies of jullie bruiloft, trouwfeest of huwelijksfeest aanhouden, en leg dat vast.
2. Pas die keuze aan op het publiek: Vlaamse gasten lezen trouwfeest sneller als het feest.
3. Gebruik gehuwd in formele stukken en getrouwd in alles wat je zelf schrijft.
4. Houd per land de juiste termen aan voor de gemeente en voor de notaris.
5. Zet de betekenis van bruidloop in één zin in jullie digitale uitnodiging of in het programmaboekje.
6. Laat een Nederlandse en een Vlaamse gast de tekst nalezen voor je hem verstuurt.