Moet je huwelijkse voorwaarden bijhouden?

Geen enkele wet verplicht jullie om de akte jaarlijks te herzien. Toch vraagt zo'n akte onderhoud. Staat er een verrekenbeding in, dan moeten jullie dat ook echt uitvoeren en vastleggen. En bij elke grote verandering in jullie geldzaken is het slim om de voorwaarden er weer bij te pakken, zodat wat er op papier staat nog klopt met de werkelijkheid.

Waarom dat uitmaakt, merk je pas als er iets gebeurt. Bij een scheiding of een overlijden wordt er namelijk teruggekeken: wie bracht wat in, wat is er samen opgebouwd, en is er verrekend zoals afgesproken? Ontbreekt dat bewijs, dan wordt er geredeneerd op basis van wat wel aantoonbaar is, en dat valt niet altijd uit zoals jullie het bedoeld hadden. Hieronder lees je wat bijhouden in de praktijk inhoudt in Nederland en België. Hoe het voor jullie akte precies zit, hoort de notaris te zeggen.

Wat betekent bijhouden eigenlijk?

Het valt uiteen in drie dingen, en alleen het eerste kost jaarlijks iets van je tijd. Ten eerste de administratie: kunnen jullie later aantonen welk geld van wie was? Ten tweede de uitvoering: doen jullie wat de akte voorschrijft, bijvoorbeeld periodiek verrekenen? Ten derde de herziening: past de tekst nog bij jullie situatie?

Dat derde punt is geen jaarlijkse klus, maar wel een vraag die je af en toe moet stellen. Een akte die is opgesteld toen jullie allebei in dienstverband werkten en huurden, zegt weinig over een situatie met een eigen zaak, een koophuis en één inkomen. Jullie hoeven niets te veranderen, maar je kunt die keuze beter bewust maken dan per ongeluk. Wil je aanpassen, lees dan hoe je huwelijkse voorwaarden na het trouwen wijzigt.

Waarom vraagt een verrekenbeding extra aandacht?

Veel Nederlandse aktes bevatten een periodiek verrekenbeding. De bedoeling is dat jullie vermogens gescheiden blijven, maar dat jullie elk jaar het overschot van de inkomsten eerlijk verdelen of verrekenen. Op papier is dat netjes geregeld. In de praktijk doet bijna niemand het.

Dat is niet onschuldig. Is er jarenlang niet verrekend, dan kan er bij het einde van het huwelijk alsnog over de hele periode worden afgerekend, en dan is het aan degene die stelt dat bepaald geld privé is om dat aan te tonen. Zonder administratie lukt dat zelden. Het gevolg kan zijn dat vermogen dat volgens de akte gescheiden had moeten blijven, toch in de verdeling belandt. Verrekenen hoeft trouwens geen ingewikkeld rekenwerk te zijn: een jaarlijks overzicht met de afspraak, de bedragen en twee handtekeningen eronder is al veel waard. Vraag de notaris welke vorm bij jullie beding past.

Welke stukken bewaren jullie?

Alles waarmee je later kunt laten zien waar geld vandaan kwam. Houd het bij elkaar in één map, digitaal of fysiek:

• De akte zelf, met het bewijs van inschrijving.
• De staat van aanbrengsten: het overzicht van wat ieder bij het huwelijk meebracht.
• Jaaroverzichten van alle rekeningen, ook de persoonlijke.
• Papieren van een erfenis of schenking, met het rekeningnummer waarop het geld binnenkwam.
• De eigendomsakte en hypotheekstukken van jullie woning, plus bewijs van wie wat aanbracht bij de aankoop.
• Bewijs van aflossingen en van grote uitgaven uit privévermogen.
• De jaarlijkse verrekening, ondertekend door jullie beiden.

Eén praktische tip die veel problemen voorkomt: laat geld dat privé moet blijven niet samenvloeien met gezamenlijk geld. Een erfenis die op een en-of-rekening belandt en daarna opgaat aan de verbouwing, is bijna niet meer te herleiden. Houd er een aparte rekening voor, en betaal er grote dingen rechtstreeks vanaf.

Hoe hou je het bij zonder er een klus van te maken?

Prik één avond per jaar, bijvoorbeeld in dezelfde week dat jullie de belastingaangifte doen. Zet de jaaroverzichten in de map, schrijf de stand van de rekeningen op één blad, en teken dat samen. Daar ben je een uur mee bezig.

Maak daarnaast een afspraak over wie het doet. In de meeste relaties regelt één van de twee de administratie, en dat werkt goed zolang de ander weet waar alles staat. Leg dus vast waar de map is, wie toegang heeft tot het digitale archief en wie jullie notaris is. Zet die jaarlijkse ronde in jullie checklist of in de agenda, want zonder herinnering schuift het weg. Bij een grote verandering, zoals de start van een zaak of een erfenis, maak je er niet een jaar later een notitie van maar meteen.

Hoe werkt dit in België?

Hebben jullie een huwelijkscontract met scheiding van goederen, dan geldt hetzelfde: zonder bewijs van herkomst wordt het moeilijk om aan te tonen dat een bedrag eigen vermogen is. Zit er een verrekenclausule in het contract, bijvoorbeeld een beding over de verdeling van aanwinsten, dan hoort daar ook uitvoering bij.

Vallen jullie onder het wettelijk stelsel, de gemeenschap van aanwinsten, dan is er niets om uit te voeren, maar blijft de administratie belangrijk. Juist bij dat stelsel speelt vaak de vraag of een bedrag eigen of gemeenschappelijk is, bijvoorbeeld bij een erfenis of bij geld dat een van jullie al had voor het huwelijk. Een notaris kan bij een belangrijke aankoop een verklaring van herkomst van de gelden opnemen in de akte. Dat is een korte zin in een document dat jullie toch al laten opmaken, en hij bewijst later precies wat jullie nodig hebben.

Jullie jaarlijkse ronde in zes stappen

1. Zet een vaste datum per jaar in de agenda, gekoppeld aan een moment dat jullie toch al administratie doen.
2. Download of print de jaaroverzichten van alle rekeningen, leningen en beleggingen.
3. Vul een simpel blad in met de stand per rekening en wie de eigenaar is.
4. Noteer de grote gebeurtenissen van het jaar: erfenis, schenking, verbouwing, aflossing, start of stop van een zaak.
5. Teken het blad allebei en leg het in de map bij de akte.
6. Was er iets ingrijpend, bel dan de notaris met de vraag of de akte nog past.