Kun je huwelijkse voorwaarden na het trouwen wijzigen?

Ja. Huwelijkse voorwaarden liggen niet voor altijd vast: in Nederland kun je ze tijdens het huwelijk aanpassen of alsnog opstellen, en in België laat je het huwelijkscontract op dezelfde manier wijzigen. In beide landen gebeurt dat met een notariële akte. Een afspraak die jullie zelf op papier zetten of per mail bevestigen, verandert juridisch niets.

Tegelijk is het meer dan een handtekening zetten. De notaris brengt eerst in kaart wat jullie nu bezitten, van wie wat is en welke schulden er lopen, en pas daarna komen de nieuwe regels op papier. Ook werkt een wijziging niet terug in de tijd tegenover mensen aan wie jullie al geld schuldig zijn. Wat hieronder staat, zijn de hoofdlijnen. Voor jullie eigen situatie is het advies van de notaris leidend, want de regels verschillen per land en worden regelmatig aangepast.

Waarom willen koppels hun voorwaarden wijzigen?

Bijna altijd omdat het leven anders is gelopen dan op de trouwdag. De akte paste bij de situatie van toen, en die situatie is verschoven. De redenen die notarissen het vaakst horen:

• Een van jullie begint een eigen zaak, of stopt er juist mee en gaat weer in dienstverband werken.
• Jullie kopen samen een huis, terwijl de akte uitgaat van ieder een eigen woning.
• Er komt een erfenis of een schenking binnen, soms met een voorwaarde eraan vast.
• Het inkomensverschil is sterk gegroeid, bijvoorbeeld omdat een van jullie minder is gaan werken voor de kinderen.
• Een volledige scheiding van vermogens voelt na jaren samen niet meer eerlijk.
• Er staat een verrekenbeding in de akte dat jullie nooit hebben uitgevoerd.

Die laatste reden is de meest voorkomende, en meteen de meest onderschatte. Meer over het verschil tussen de stelsels lees je in ons artikel over huwelijkse voorwaarden of gemeenschap van goederen.

Hoe verloopt een wijziging in Nederland?

Jullie gaan samen naar een notaris, die eerst vraagt wat jullie willen bereiken. Daarna volgt een ontwerpakte die jullie allebei rustig kunnen nalezen, met de gelegenheid om vragen te stellen voordat er iets wordt getekend. Bij het ondertekenen leest de notaris de kern voor en legt hij uit wat de gevolgen zijn.

Na de ondertekening gaat de akte naar het huwelijksgoederenregister bij de rechtbank. Dat register is openbaar: wie zaken met jullie doet, kan daar zien onder welk regime jullie getrouwd zijn. Die inschrijving is belangrijk, want zonder registratie kun je de nieuwe afspraken niet tegen derden gebruiken. Heeft een van jullie een onderneming, dan hoort de wijziging ook door te komen in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel, zodat zakenpartners met de juiste gegevens werken. Sinds 2012 hoeft de rechter een wijziging tijdens het huwelijk niet meer goed te keuren, waardoor de route korter is geworden dan vroeger.

Hoe gaat dat in België?

Ook in België loopt een wijziging van het huwelijkscontract via een notariële akte. Hebben jullie nooit een contract laten opstellen, dan vallen jullie onder het wettelijk stelsel, de gemeenschap van aanwinsten: wat ieder vóór het huwelijk had en wat via erfenis of schenking binnenkomt blijft eigen, en wat tijdens het huwelijk wordt opgebouwd is gemeenschappelijk. Van dat stelsel kun je ook na jaren nog afwijken.

Bij een ingrijpende wijziging maakt de notaris soms eerst een overzicht van jullie beider vermogen, zodat later duidelijk is wat er op dat moment van wie was. De nieuwe akte wordt opgenomen in het centraal register van huwelijksovereenkomsten, dat het notariaat bijhoudt. Of in jullie geval extra stappen nodig zijn, bijvoorbeeld bij een vennootschap of bij onroerend goed in het buitenland, hoor je in het eerste gesprek.

Wat betekent een wijziging voor schuldeisers?

Dit is het punt waarop koppels zich het vaakst vergissen. Je kunt met een nieuwe akte niet met terugwerkende kracht geld buiten het bereik van bestaande schuldeisers brengen. Wie al een vordering op een van jullie had voordat de wijziging werd ingeschreven, houdt die positie. Dat is logisch: anders zou een akte een makkelijke ontsnapping zijn op het moment dat het misgaat met een zaak.

Wat wel kan, is vooruitkijken. Verwacht een van jullie een risico, bijvoorbeeld omdat er een onderneming start of omdat er flink geleend wordt voor een investering, dan is dit het moment om de verdeling van het vermogen opnieuw te bekijken. Loopt er al een betalingsprobleem, bespreek dat dan open met de notaris in plaats van het te laten liggen. Lees ook wat trouwen met schulden of een BKR-registratie betekent voor jullie samen.

Wat vraagt de notaris van jullie?

Hoe beter jullie voorbereid binnenkomen, hoe sneller en goedkoper het gaat. Meestal wordt gevraagd om:

• Een geldig identiteitsbewijs van jullie allebei en jullie huwelijksakte of trouwboekje.
• De bestaande akte met huwelijkse voorwaarden of het huwelijkscontract.
• Een overzicht van bezittingen en schulden, met de laatste jaaroverzichten van bank en hypotheek.
• De eigendomsakte van jullie woning en eventueel ander onroerend goed.
• Stukken over een onderneming, zoals de oprichtingsakte of de laatste jaarrekening.
• Papieren over een erfenis of schenking die een van jullie heeft gekregen.

Vraag meteen om een prijsopgave voor het geheel, inclusief de inschrijving. In Nederland bepalen notariskantoren hun tarief zelf, dus de bedragen lopen uiteen. Reserveer dat bedrag in jullie budgetoverzicht, zodat het niet uit de lopende rekening hoeft te komen.

Zo pakken jullie een wijziging aan

1. Schrijf eerst samen op wat er precies veranderd is en wat jullie anders willen regelen.
2. Verzamel de stukken uit het lijstje hierboven in één map, digitaal of op papier.
3. Vraag bij twee kantoren een prijsopgave voor een wijziging, en vergelijk wat erin zit.
4. Plan een gesprek waarbij jullie er allebei bij zijn, en stel al jullie vragen voordat er een ontwerp komt.
5. Lees de ontwerpakte apart van elkaar door en noteer wat je niet begrijpt.
6. Teken pas als de gevolgen voor allebei duidelijk zijn, en vraag na of de inschrijving geregeld is.
7. Zet een herinnering over drie jaar om na te gaan of de akte nog bij jullie leven past.