Huwelijkse voorwaarden opheffen: zo werkt het bij de notaris

Jullie kunnen tijdens het huwelijk van jullie voorwaarden af, maar niet met een opzegging. Er is geen knop om een akte te laten verdwijnen: de notaris maakt een nieuwe akte waarin jullie kiezen voor de wettelijke regeling, en die vervangt de oude. Vanaf dat moment geldt in Nederland de beperkte gemeenschap en in België het wettelijk stelsel van de gemeenschap van aanwinsten. In beide landen kan dat alleen via een notaris, en alleen als jullie het samen willen.

Wat zo'n overstap vooral doet, is vooruit werken. De nieuwe regeling geldt vanaf de akte en maakt niet automatisch gemeenschappelijk wat ieder nu al heeft. Wil je dat je woning, je spaargeld of een erfenis wél in de gemeenschap valt, dan moet dat er uitdrukkelijk in staan. Wat de wettelijke regeling precies inhoudt, staat in wat betekent trouwen in gemeenschap van goederen; hieronder gaat het over het terugdraaien zelf.

Welke redenen hebben koppels om terug te gaan naar de wettelijke regeling?

De aanleiding is bijna altijd een verandering in het leven, niet een plotselinge interesse in het huwelijksvermogensrecht. Wat we vaak horen:

• De onderneming is weg. De voorwaarden waren er om bedrijfsrisico buiten het gezin te houden. Is de zaak verkocht of gestopt, dan vervalt die reden.
• Het inkomensverschil is groot geworden. Eén partner werkt minder door de zorg voor kinderen en bouwt daardoor minder op. In de gemeenschap loopt de opbouw samen.
• De administratie lukt niet. Een verrekenbeding vraagt dat jullie jaarlijks afrekenen. Wie dat nooit heeft gedaan, loopt achter de feiten aan.
• Eenvoud bij overlijden. Koppels willen dat de langstlevende niet eerst hoeft uit te zoeken van wie wat was.
• Een gezamenlijke woning. Jullie kopen samen en willen dat het huis en de aflossing bij jullie beiden horen.

De administratieve kant van een verrekenbeding werken we uit in moet je huwelijkse voorwaarden bijhouden. Lees dat eerst, want het bepaalt vaak hoe zwaar jullie overstap wordt.

Wat gebeurt er met wat jullie nu al bezitten?

Dat blijft in beginsel van de partner die het heeft, tenzij jullie het anders laten vastleggen. De nieuwe akte zet geen streep door de herkomst van vermogen.

Daar kunnen jullie in de akte bewust van afwijken:

1. Een woning op één naam kan in de gemeenschap worden gebracht, zodat beide partners eigenaar worden.
2. Spaargeld of een beleggingsrekening kan erin, geheel of voor een deel.
3. Een erfenis of schenking kan buiten de gemeenschap blijven, en dat is meestal ook de bedoeling van de gever.
4. Een onderneming of aandelenpakket kan apart worden gehouden, ook als jullie verder voor de wettelijke regeling kiezen.

Vraag de notaris om per onderdeel te benoemen wat erin gaat en wat erbuiten blijft. Zet het daarna met bewijsstukken in één map: aankoopbewijzen, schenkingsbrieven en afschriften. Juist bij een overstap wordt de oude papieren trail belangrijk, want die laat zien waar het geld vandaan kwam.

Welke afspraken moeten eerst worden afgewikkeld?

De oude akte laat vaak iets open dat niet verdwijnt met de nieuwe akte. Vier punten die eerst op tafel horen:

• Een periodiek verrekenbeding dat nooit is uitgevoerd. Er moet worden vastgesteld wat jullie elkaar nog verschuldigd zijn, of jullie spreken af dat die aanspraak eindigt.
• Vergoedingsrechten. Heeft de een met eigen geld betaald aan iets van de ander, dan loopt daar een vordering. Die wordt niet opgelost door van stelsel te wisselen.
• Polissen en pensioen. Levensverzekeringen, begunstigden en pensioenafspraken sluiten vaak aan op de oude akte.
• Onderneming en schulden. Een lopende zaak met verplichtingen vraagt een eigen beoordeling, soms samen met de boekhouder.

Dit is precies het deel waarvoor jullie een notaris nodig hebben en geen voorbeeldakte van internet. Laat de afrekening van het oude beding in de akte zelf opnemen, zodat het later niet alsnog ter discussie staat.

Hoe verloopt de overstap in Nederland en in België?

In beide landen gaat het via een notariële akte, maar de omgeving verschilt.

In Nederland hoeft er geen rechter aan te pas te komen. De notaris maakt de akte en zorgt dat die wordt ingeschreven in het huwelijksgoederenregister bij de rechtbank. Die inschrijving is belangrijk tegenover anderen: tot dat moment mogen schuldeisers uitgaan van de oude situatie.

In België wordt het huwelijkscontract gewijzigd bij notariële akte. Afhankelijk van wat jullie wisselen, kan de notaris een boedelbeschrijving vragen, zodat vastligt wie bij de overstap wat had. De procedure per land, inclusief wat jullie moeten aanleveren, staat uitgewerkt in kun je huwelijkse voorwaarden na het trouwen wijzigen.

Houd er in beide landen rekening mee dat een overstap niet mag dienen om schuldeisers te benadelen. Zijn er schulden of loopt er een invordering, meld dat dan meteen bij de notaris. Wie de akte opstelt en hoe de kosten zijn opgebouwd, lees je in wie stelt huwelijkse voorwaarden op en wat kost dat.

Wanneer is terugstappen geen goed idee?

In een aantal situaties adviseren notarissen eerder om de voorwaarden te houden en alleen een onderdeel aan te passen:

• Eén van jullie onderneemt nog, of staat persoonlijk borg voor een zaak.
• Er zijn kinderen uit een eerdere relatie, en de verdeling bij overlijden is op hen afgestemd.
• Er ligt een grote schuld bij één partner, bijvoorbeeld uit een eerdere onderneming.
• Er komt een erfenis of een familiebedrijf aan waarvan de familie wil dat het buiten de gemeenschap blijft.
• Jullie zijn het niet eens. Een wijziging kan alleen samen, en onder druk is het geen goed moment.

Twijfel je tussen helemaal terug of één aanpassing, lees dan ook kies je voor huwelijkse voorwaarden of gemeenschap van goederen. Voor jullie eigen afweging geldt wat bij elk bindend stuk geldt: leg het bij een notaris in jullie land neer voordat jullie iets ondertekenen.

Zo pakken jullie de overstap aan

1. Haal de oude akte op en lees samen welke bedingen erin staan.
2. Maak ieder een overzicht van bezit, schulden en de herkomst daarvan.
3. Zet erbij wat jullie in de gemeenschap willen brengen en wat eigen moet blijven.
4. Vraag een gesprek aan bij een notaris en neem beide overzichten mee.
5. Laat de afwikkeling van een verrekenbeding of vergoedingsrecht in de nieuwe akte opnemen.
6. Controleer na de akte je polissen, begunstigden en een eventueel testament.
7. Bewaar de oude en de nieuwe akte samen, en houd die map bij in jullie checklist.