Huwelijksregister opzoeken: waar vind je wie hoe getrouwd is?

Dat hangt af van wat je precies zoekt. Een huwelijksakte vraag je op bij de gemeente waar het huwelijk werd voltrokken, en dat mag alleen voor jezelf, je partner en je eigen ouders, grootouders of kinderen. Wil je weten óf er huwelijkse voorwaarden zijn, dan kun je in Nederland gratis het openbare huwelijksgoederenregister bij de rechtbank raadplegen. In België staan huwelijkscontracten in een centraal register dat niet openbaar is; daar loopt de weg via een notaris. En nee, er bestaat geen openbare lijst waarin je zomaar kunt opzoeken of een willekeurige persoon getrouwd is.

Mensen zoeken dit meestal om drie redenen: stamboomonderzoek, een erfeniskwestie, of nieuwsgierigheid naar hoe hun ouders of schoonouders het geregeld hebben voordat ze zelf gaan trouwen. Die laatste reden is de nuttigste, want het maakt vaak duidelijk hoe verschillend de regels waren in het jaar dat zij trouwden. Hieronder zetten we per land op een rij welk register wat bevat, wie erin mag kijken en wat het kost.

Waar vind je een huwelijksakte terug?

De akte ligt altijd bij de gemeente waar het huwelijk is gesloten, niet bij de gemeente waar iemand woont. In Nederland vraag je daar een afschrift van de huwelijksakte aan, meestal digitaal met DigiD of aan de balie. Dat mag voor jezelf, je echtgenoot of partner, en voor je rechtstreekse bloedverwanten: je ouders, grootouders en kinderen. Voor iemand anders heb je een schriftelijke machtiging nodig, of een aantoonbaar belang zoals een advocaat of notaris dat heeft.

In België zijn de akten sinds maart 2019 gebundeld in de digitale Databank voor de Akten van de Burgerlijke Stand. Je vraagt een uittreksel of afschrift aan bij je eigen gemeente of via het digitale loket, ongeacht waar je trouwde. Ook hier geldt een beperkte kring: jezelf, je echtgenoot, je wettelijke vertegenwoordiger en je bloedverwanten in opgaande of neergaande lijn. Akten van vóór die databank staan nog in de papieren registers van de gemeente van voltrekking.

Kun je opzoeken of iemand getrouwd is?

Van een willekeurige persoon niet. De Nederlandse basisregistratie personen en het Belgische rijksregister zijn geen openbare bestanden; je kunt er alleen je eigen gegevens uit opvragen. Notarissen, advocaten, deurwaarders en bepaalde instanties krijgen wel toegang als ze die nodig hebben voor een dossier, bijvoorbeeld bij een nalatenschap.

Er is één uitzondering, en dat is de tijd. Oude akten worden na verloop van jaren openbaar en verhuizen naar het archief. In Nederland zijn huwelijksakten openbaar na 75 jaar, geboorteakten na 100 jaar en overlijdensakten na 50 jaar. In België gelden vergelijkbare termijnen. Die oude akten vind je gratis online: in Nederland via WieWasWie en de regionale archieven, in België via het zoekportaal van het Rijksarchief. Wil je weten of je buurman vorig jaar getrouwd is, dan zit er weinig anders op dan het te vragen.

Hoe zoek je op onder welke voorwaarden iemand getrouwd is?

Voor Nederland is dit verrassend toegankelijk. Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden worden ingeschreven in het huwelijksgoederenregister, en dat register is openbaar. Je kunt het kosteloos raadplegen via de rechtbank; tegenwoordig kun je bij elke rechtbank landelijk zoeken op naam en geboortedatum. Je ziet dan of er voorwaarden zijn ingeschreven, bij welke notaris en op welke datum. Een afschrift van de akte zelf vraag je daarna op bij die notaris.

Staat er niets in het register, dan trouwde het koppel onder het standaardregime van dat moment. In Nederland is dat sinds 1 januari 2018 de beperkte gemeenschap van goederen, en daarvoor de algehele gemeenschap van goederen. Dat verschil is groot, en het verklaart waarom je ouders soms iets heel anders vertellen dan wat voor jullie zou gelden. Wat het voor jullie eigen situatie betekent, lees je in huwelijkse voorwaarden of gemeenschap van goederen.

In België werkt het anders. Huwelijkscontracten worden sinds september 2015 verplicht opgenomen in het Centraal Register van Huwelijksovereenkomsten, maar dat register is niet publiek toegankelijk. Notarissen raadplegen het, en je kunt zelf een uittreksel vragen over je eigen gegevens. Er is wel een handig spoor: op de Belgische huwelijksakte staat een vermelding als er een huwelijkscontract is verleden, met de naam van de notaris en de datum. Heb je recht op die akte, dan weet je meteen bij wie je moet zijn. Zonder contract geldt in België het wettelijk stelsel, waarbij wat je tijdens het huwelijk verwerft gemeenschappelijk is.

Wat kost het opvragen van deze stukken?

De bedragen vallen mee, zeker vergeleken met de rest van een trouwbegroting. Ruwweg:

• Afschrift huwelijksakte in Nederland: ongeveer 16 tot 17 euro per stuk bij de gemeente.
• Uittreksel of afschrift in België: meestal gratis via de digitale databank of je gemeente.
• Raadplegen van het Nederlandse huwelijksgoederenregister: kosteloos bij de rechtbank.
• Afschrift van een notariële akte bij de notaris: vaak 25 tot 75 euro.
• Uittreksel uit het Belgische centraal register via een notaris: doorgaans enkele tientallen euro's.
• Oude akten in de archieven online bekijken: gratis.

Ga je zelf trouwen, zet dan de paar tientjes voor afschriften en legalisaties gewoon in je budgetplanner. Het is klein geld, maar het is wel geld dat mensen vergeten omdat het niet in een offerte staat.

Waarom zou je dit willen weten voordat je zelf trouwt?

Omdat het gesprek over geld makkelijker wordt als je weet hoe het bij anderen geregeld is. Veel ouders en schoonouders trouwden onder regels die inmiddels veranderd zijn, en gaan er onbewust van uit dat het voor jullie hetzelfde werkt. Zie je zwart op wit dat zij huwelijkse voorwaarden lieten opstellen, of juist niet, dan kun je daar een concreet gesprek over voeren in plaats van een gevoelsgesprek.

Denk er ook aan dat dit tweerichtingsverkeer is: jullie eigen keuze komt straks ook in een register terecht. Laat je voorwaarden opstellen, dan gebeurt dat bij de notaris, in Nederland bij voorkeur vóór de trouwdatum, want achteraf wijzigen kan wel maar kost extra. Twijfel je nog over de vorm die bij jullie past, dan helpt onze vergelijking van een huwelijk en een samenlevingscontract om de opties naast elkaar te leggen. Voor bindend advies ga je altijd langs een notaris.

In vier stappen naar het juiste loket

1. Bepaal wat je zoekt: de akte zelf, of de voorwaarden waaronder is getrouwd.
2. Voor de akte: gemeente van voltrekking, en alleen binnen de toegestane familiekring.
3. Voor voorwaarden: in Nederland het huwelijksgoederenregister bij de rechtbank, in België via de notaris of de vermelding op de akte.
4. Voor alles ouder dan 75 jaar: het online archief, gratis en zonder toestemming.

Loop je vast, bel dan de gemeente of een notariskantoor. Beide krijgen deze vraag vaker dan je denkt en helpen je meestal meteen verder.