Mag je trouwen met iemand die gescheiden is?

Dat mag, zodra de echtscheiding van je partner officieel is ingeschreven. In Nederland is een huwelijk pas ontbonden als de beschikking van de rechter is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand; in België moet het vonnis definitief zijn en overgeschreven in de registers van de gemeente. Vanaf dat moment is je partner ongehuwd en kan er een nieuw huwelijk worden aangegeven. De dienst burgerlijke stand van jullie gemeente zegt je op basis van het dossier of dat punt bereikt is.

Het verschil tussen "de scheiding is geregeld" en "de scheiding is ingeschreven" zorgt in de praktijk voor de meeste vertraging. Tussen de uitspraak van de rechter en de inschrijving zitten stappen die bij een derde partij liggen, en zonder die inschrijving kan de gemeente jullie aangifte niet in behandeling nemen. Plan jullie datum daarom pas definitief als dat papier er is. Deze post zet op een rij wat je nodig hebt en wat je verder bespreekt voor je trouwt. Voor bindende vragen over een eigen dossier ga je naar de gemeente, een notaris of een advocaat.

Wanneer is een scheiding ver genoeg om opnieuw te trouwen?

Bepalend is de inschrijving, niet de afspraak tussen de ex-partners en ook niet de datum waarop iemand het huis uit ging. Grof gezegd verloopt het zo:

• Nederland: de rechter geeft een beschikking, die wordt ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente waar het oorspronkelijke huwelijk is gesloten. Vanaf de inschrijving is het huwelijk ontbonden.
• België: het vonnis moet kracht van gewijsde hebben, dus niet meer aanvechtbaar zijn, en daarna wordt het overgeschreven in de registers. De vermelding komt bij de huwelijksakte te staan.
• Een scheiding in het buitenland vraagt een extra stap. Die moet in Nederland of België worden erkend en opgenomen voor je hier kunt trouwen, en daar gaan weken tot maanden over.
• Een feitelijke scheiding, scheiding van tafel en bed of een beëindigd geregistreerd partnerschap zijn elk iets anders. Laat de gemeente naar het exacte stuk kijken.

Vraag je partner om een recent afschrift op te vragen bij de gemeente waar hij of zij staat ingeschreven. Dat afschrift is tegelijk het bewijs dat jullie bij de aangifte nodig hebben.

Welke documenten vraagt de gemeente erbij?

Bij een tweede huwelijk vraagt de burgerlijke stand bovenop de gewone stukken bewijs dat het vorige huwelijk is ontbonden. Reken op:

• Een uittreksel of afschrift waaruit de ontbinding blijkt, afgegeven door de gemeente.
• Een recent uittreksel uit de registers met de burgerlijke staat van beide partners.
• Bij een buitenlandse scheiding: de uitspraak, meestal met legalisatie of apostille en een beëdigde vertaling.
• Geldige identiteitsbewijzen en, waar de gemeente dat vraagt, de gegevens van de getuigen.

Welke stukken precies gelden, verschilt per gemeente en per situatie. De volledige basislijst staat in welke formulieren en documenten de gemeente vraagt. Bel of mail daarna je eigen gemeente met de vraag wat er in jullie geval bij moet, en zet de aanvraagdatums in jullie checklist, want een afschrift uit het buitenland kan lang onderweg zijn.

Wat verandert er voor alimentatie en voor de kinderen?

Dit is het deel waar je beter niet op eigen inzicht vaart. Een nieuw huwelijk kan gevolgen hebben voor de partneralimentatie die je partner ontvangt of betaalt, en de regels daarover zijn in Nederland en België niet gelijk. Ook samenwonen of een geregistreerd partnerschap kan zo'n gevolg hebben. Laat de bestaande regeling en de echtscheidingsovereenkomst nalezen door een advocaat of een notaris voor jullie een datum vastleggen, want een deel van dit soort gevolgen is daarna niet meer terug te draaien.

Voor kinderalimentatie geldt iets anders: die hoort bij de ouders van het kind en verdwijnt niet doordat een van hen opnieuw trouwt. Wel kunnen de bedragen opnieuw worden bekeken als de financiële situatie verandert. Trouw je met iemand die kinderen heeft, dan word je geen juridische ouder door het huwelijk; gezag, erfrecht en naamgebruik lopen via aparte procedures. Wat er in bredere zin verandert, staat in wat er juridisch verandert voor je kinderen als je trouwt.

Hoe regel je het vermogen bij een tweede huwelijk?

Zakelijker dan bij een eerste, want er is meestal al iets opgebouwd: een huis, een pensioen, een onderneming, soms een schuld uit de scheiding. In Nederland is de beperkte gemeenschap van goederen het wettelijke uitgangspunt: wat je voor het huwelijk had blijft in principe privé, maar de bewijslast daarvoor ligt bij jullie. In België is het wettelijk stelsel de gemeenschap van aanwinsten, met eigen regels voor wat van vóór het huwelijk is.

Drie dingen om vooraf te bespreken met een notaris:

1. Wat moet aantoonbaar privé blijven, en hoe leggen jullie dat vast.
2. Hoe verdelen jullie de erfenis tussen een nieuwe partner en kinderen uit een eerder huwelijk.
3. Wat gebeurt er met het pensioen dat tijdens het eerste huwelijk is opgebouwd.

Maak van die drie punten één gesprek. Huwelijkse voorwaarden of een huwelijkscontract kosten geld, maar ze maken de verwachtingen tussen jullie en de kinderen expliciet.

Wat speelt er verder mee op de dag zelf?

De gevoelsmatige kant, en die verdient net zoveel voorbereiding als de papieren. Kinderen uit een eerder huwelijk krijgen soms een rol, een ex-partner komt in beeld rond het ophalen van de kinderen, en familie kan het tweede feest kleiner willen dan het eerste. Hoe andere koppels dat oplossen, staat in voor de tweede keer trouwen.

Zo ga je stap voor stap verder

1. Vraag het afschrift op waaruit blijkt dat het vorige huwelijk is ontbonden.
2. Leg dat stuk voor aan de burgerlijke stand van de gemeente waar jullie willen trouwen.
3. Vraag meteen de volledige documentenlijst op voor jullie situatie.
4. Laat bij een buitenlandse scheiding eerst de erkenning regelen, en reken ruim.
5. Laat de echtscheidingsovereenkomst nalezen op gevolgen voor alimentatie.
6. Maak een afspraak bij de notaris over vermogen, erfrecht en pensioen.
7. Leg pas daarna de trouwdatum en de leveranciers vast.