Wie stelt huwelijkse voorwaarden op en wat kost dat?

Een notaris, en niemand anders. Huwelijkse voorwaarden in Nederland en een huwelijkscontract in België zijn alleen geldig als ze in een notariële akte staan. Een model van internet, een stuk dat een adviseur voor jullie typt of een papier dat jullie samen ondertekenen, heeft geen werking. Wat jullie zelf doen is het voorwerk: bepalen wat jullie willen regelen en waarom.

De kosten hangen af van hoeveel maatwerk erin zit en van het land. In Nederland stellen kantoren hun tarief zelf vast, dus dezelfde akte kost bij het ene kantoor meer dan bij het andere. In België is het ereloon van de notaris grotendeels wettelijk bepaald, en komen daar vaste akte- en registratiekosten bij. In beide landen geldt hetzelfde advies: vraag vooraf om een totaalprijs op papier. Dit artikel legt de gang van zaken uit; voor een bindend antwoord over jullie situatie ga je naar een notaris.

Waarom kan het alleen via een notaris?

Omdat de wet die vorm voorschrijft. Jullie veranderen met zo'n akte de spelregels over bezit en schulden, en dat raakt niet alleen jullie tweeën. Het raakt ook de bank, een toekomstige erfgenaam en iedereen die zaken met jullie doet. De wetgever wil daarom dat een onafhankelijke jurist meekijkt, dat allebei de partners begrijpen wat ze ondertekenen, en dat de afspraak in een openbaar register terechtkomt.

Daar komt een praktische reden bij. Een notaris heeft een informatieplicht naar jullie beiden, ook als één van de twee de kosten draagt en het gesprek grotendeels voert. Hij moet nagaan of jullie allebei vrijwillig instemmen en of jullie de gevolgen overzien. Precies dat ontbreekt bij een eigen document, en het is de reden waarom zulke papieren het bij een conflict niet houden.

Wat doet de notaris precies voor jullie?

Meer dan tekst opmaken. Een normale gang van zaken ziet er zo uit:

• Een eerste gesprek waarin jullie vertellen wat jullie situatie is en wat jullie willen bereiken.
• Advies over welk stelsel daarbij past: gescheiden vermogens, een gemeenschap, of een tussenvorm met een verrekenbeding.
• Een inventarisatie van bezittingen en schulden, inclusief de vraag wat ieder meebrengt.
• Een ontwerpakte die jullie allebei vooraf krijgen, met de mogelijkheid om vragen te stellen.
• De ondertekening, waarbij de kern wordt voorgelezen en toegelicht.
• De inschrijving in het register, zodat de afspraken ook tegenover anderen werken.

Welke keuzes daarbij op tafel komen, staat uitgelegd in ons artikel over huwelijkse voorwaarden of gemeenschap van goederen.

Waar zit het verschil in de prijs?

In de hoeveelheid werk. Een standaardakte voor twee mensen met een salaris, een huurhuis en geen onderneming is snel gemaakt. Een akte voor een koppel met een vennootschap, een geërfd pand en kinderen uit een eerdere relatie vraagt echt denkwerk, en kost dus meer. Vraag daarom nooit alleen naar een bedrag, maar naar een bedrag met de omschrijving van wat erin zit.

Let bij het vergelijken op deze punten: is het tarief inclusief btw, zitten de kosten van de inschrijving erin, hoeveel gesprekken zijn inbegrepen, en wat gebeurt er als jullie na het ontwerp nog iets willen veranderen? Vraag ook of er apart wordt gefactureerd voor het opstellen van een staat van aanbrengsten, want dat overzicht wil je wel hebben. Zet het bedrag daarna in jullie budgetplanner bij de vaste kosten rond het huwelijk, niet bij het feest.

Hoe kiezen jullie een notaris die past?

Vraag rond in jullie omgeving, en kijk daarna naar specialisme. Veel kantoren doen vooral woningoverdrachten; voor huwelijksvermogensrecht en ondernemingen zoek je iemand die daar dagelijks mee werkt. Bij een eigen zaak is het bovendien handig als de notaris ook jullie bedrijfsvorm begrijpt.

Waar je op kunt letten:

• Legt hij of zij uit in gewone taal, of blijft het bij juridische termen?
• Krijgen jullie allebei evenveel ruimte in het gesprek?
• Komt er een schriftelijke prijsopgave voordat er werk wordt verricht?
• Is er bereidheid om het ontwerp een tweede keer door te nemen?
• Hoeveel tijd zit er tussen het gesprek en de akte?

Je hoeft niet naar de notaris in jullie eigen gemeente, en in Nederland mag je elk kantoor in het land kiezen. In België wordt vaak gewerkt met de notaris die ook de woningakte doet, wat praktisch is omdat die jullie dossier al kent.

Wat neem je mee naar het eerste gesprek?

Hoe vollediger jullie aankomen, hoe minder uren erin gaan zitten. Neem mee of stuur vooruit:

• Jullie identiteitsbewijzen en de geplande of gesloten huwelijksdatum.
• Een lijst van bezittingen: spaargeld, beleggingen, auto, woning, waardevolle spullen.
• Een lijst van schulden: hypotheek, studieschuld, lening, roodstand, zakelijke kredieten.
• Stukken over een onderneming of een aandeel daarin.
• Papieren van een erfenis of schenking, ook als die nog verwacht wordt.
• Een bestaand samenlevingscontract of een eerdere akte.

Schrijf er ook in een paar zinnen bij wat jullie belangrijk vinden. "Mijn studieschuld blijft mijn zaak" of "de zaak mag ons huis nooit meeslepen" is voor een notaris een duidelijk startpunt. Zorg verder dat jullie het onderling globaal eens zijn voordat je binnenkomt; de notaris adviseert, maar kiest niet voor jullie. Hoe jullie de bredere kosten rond trouwen op een rij zetten, lees je in ons stuk over een trouwbudget opstellen.

Zo pakken jullie het aan

1. Bespreek eerst samen welk vermogen van wie is en wat jullie beschermd willen zien.
2. Maak de twee lijstjes, bezittingen en schulden, met bedragen en rekeningnummers.
3. Vraag bij twee of drie kantoren een schriftelijke prijsopgave met omschrijving.
4. Plan het gesprek ruim voor de trouwdatum, want een akte moet in Nederland en België vóór het huwelijk klaar zijn als jullie meteen onder dat stelsel willen vallen.
5. Lees de ontwerpakte allebei apart door en noteer jullie vragen.
6. Teken pas na dat tweede gesprek, en bewaar de akte met het inschrijvingsbewijs bij jullie belangrijke papieren.