Wat betekent trouwen in gemeenschap van goederen?

Trouwen in gemeenschap van goederen betekent dat een deel van jullie bezittingen en schulden samen van jullie wordt, en dat jullie daar samen voor aanspreekbaar zijn. In Nederland geldt sinds 1 januari 2018 de beperkte gemeenschap: wat je vóór het huwelijk al had blijft in beginsel privé, en wat jullie tijdens het huwelijk opbouwen wordt gemeenschappelijk. In België is het wettelijk stelsel de gemeenschap van aanwinsten, met drie vermogens: een eigen vermogen per partner en een gemeenschappelijk vermogen daarnaast.

In beide landen is dit de uitkomst als jullie niets regelen. Ga je naar een notaris, dan stel je huwelijkse voorwaarden of een huwelijkscontract op en wijk je daarvan af. Welke vorm beter past, hangt af van vier dingen: jullie beginvermogen, eventuele schulden, de vraag of iemand een onderneming heeft en of er kinderen uit een eerdere relatie zijn. Dit artikel legt uit wat de gemeenschap inhoudt; voor jullie eigen situatie is het gesprek met een notaris de plek om het door te rekenen.

Wat valt er in Nederland wel en niet in de gemeenschap?

De hoofdlijn na de wetswijziging van 2018 ziet er zo uit:

• Gemeenschappelijk: inkomen dat jullie tijdens het huwelijk verdienen, wat jullie daarmee kopen, en spaargeld dat tijdens het huwelijk ontstaat.
• Gemeenschappelijk: bezit dat jullie vóór het huwelijk al samen hadden, zoals een samen gekocht huis.
• Eigen: wat ieder vóór het huwelijk alleen bezat, en de schulden die ieder toen alleen had.
• Eigen: een erfenis of een schenking, ook als die tijdens het huwelijk binnenkomt.
• Afhankelijk van de akte: een schenking of erfenis kan uitdrukkelijk anders geregeld zijn, bijvoorbeeld als de gever iets anders bepaalt.

Trouwden jullie vóór 2018 zonder voorwaarden, dan valt je huwelijk nog onder de oudere algehele gemeenschap en is er in beginsel veel meer gemeenschappelijk. Dat verandert niet automatisch mee met de nieuwe wet.

Omdat het verschil tussen eigen en gemeenschappelijk vermogen bij een scheiding of een overlijden pas echt telt, is bewijs belangrijk. Houd bankafschriften, aankoopbewijzen en schenkingsbrieven bij; moet je huwelijkse voorwaarden bijhouden legt uit welke stukken dat zijn.

Hoe werkt het wettelijk stelsel in België?

Met drie vermogens naast elkaar. Jullie hebben elk een eigen vermogen, en daar komt een gemeenschappelijk vermogen bij dat tijdens het huwelijk wordt opgebouwd.

In grote lijnen:

• Je inkomsten uit arbeid gaan naar het gemeenschappelijk vermogen, ook als het loon op een rekening op één naam staat.
• Wat jullie tijdens het huwelijk aankopen met die inkomsten, is in beginsel gemeenschappelijk.
• Wat je bij het huwelijk al bezat, blijft eigen. Een erfenis of schenking blijft ook eigen.
• Verkoop je een eigen goed en koop je daarmee iets nieuws, dan is de herkomst van dat geld van belang. Laat dat goed documenteren, want zonder bewijs wordt iets sneller als gemeenschappelijk gezien.

Wil je in België afwijken van dit stelsel, dan gebeurt dat met een huwelijkscontract bij de notaris, vóór of tijdens het huwelijk.

Wat betekent dit voor schulden?

Dit is het deel waar de meeste zorgen zitten, en terecht. Schulden die tijdens het huwelijk voor het gezin worden gemaakt, kunnen op het gemeenschappelijk vermogen worden verhaald. Een schuldeiser kijkt dan niet alleen naar degene die de lening aanging.

Een paar aandachtspunten:

1. Schulden van vóór het huwelijk blijven in de huidige Nederlandse regeling in beginsel privé, maar het onderscheid is in de praktijk niet altijd scherp.
2. Een onderneming die tijdens het huwelijk groeit, raakt het gemeenschappelijk vermogen. Dat geldt ook voor de verplichtingen van die zaak.
3. Een gezamenlijke lening of een medeondertekende kredietovereenkomst bindt jullie beiden, ongeacht het stelsel.
4. Een bestaande schuldenlast los je niet op met een huwelijksvorm. Wat trouwen daarmee doet, staat in trouwen met schulden of een BKR-registratie.

Loopt er een invordering, een bedrijf in moeilijkheden of een geschil over een erfenis, dan is dit geen onderwerp om op gevoel te beslissen. Vraag advies bij een notaris in jouw land voordat jullie trouwen.

Wat verandert er in jullie dagelijkse leven?

Minder dan mensen denken. Jullie rekeningen blijven op naam staan, salaris komt binnen zoals altijd en je hoeft niets samen te voegen. De gemeenschap is een juridische laag, geen verplichting om één pot te maken.

Wat wel verandert of aandacht vraagt:

• Een huis kopen tijdens het huwelijk gebeurt in beginsel voor jullie samen, ook als één van jullie de hypotheek aanvraagt.
• Grote uitgaven uit een erfenis zet je beter apart, zodat het eigen karakter van dat geld aantoonbaar blijft.
• Verzekeringen, pensioenopbouw en een testament kijken allemaal naar jullie burgerlijke staat. Wat er nog meer bij komt, staat in samenwonen na de bruiloft.
• Bewaar alle akten en bewijsstukken op één plek. Wat jullie verder moeten regelen rond de trouwdag, houd je bij in onze checklist.

Wanneer past gemeenschap van goederen minder goed?

In vier situaties kiezen koppels vaker voor voorwaarden of een contract:

• Eén van jullie onderneemt. Je wil het risico van de zaak scheiden van het gezinsvermogen.
• Groot verschil in beginvermogen of schulden. Denk aan een afbetaald huis tegenover een studieschuld.
• Kinderen uit een eerdere relatie. De verdeling bij overlijden vraagt dan extra aandacht.
• Een verwachte erfenis of een familiebedrijf. Vaak wil de familie dat dat vermogen buiten de gemeenschap blijft.

De afweging tussen de twee vormen staat uitgewerkt in kies je voor huwelijkse voorwaarden of gemeenschap van goederen. Wie zo'n akte opstelt en hoe de kosten in elkaar zitten, lees je in wie stelt huwelijkse voorwaarden op.

Zo brengen jullie het in beeld

1. Maak ieder een lijst van wat je nu bezit en wat je nu schuldig bent, met bewijs erbij.
2. Noteer wat jullie al samen hebben, zoals een woning of een gezamenlijke rekening.
3. Zet erbij of er een onderneming, een verwachte erfenis of een eerder gezin in het spel is.
4. Beslis op basis van die lijst of de standaardregeling voor jullie volstaat.
5. Vraag bij twijfel een gesprek aan bij een notaris en leg jullie lijst daar neer.
6. Bewaar na de bruiloft alle akten, afschriften en schenkingsbrieven in één map.
7. Loop die map elk jaar één keer door en vul aan wat erbij is gekomen.