Wat betekent trouwen met scheiding van goederen?

Trouwen met scheiding van goederen wil zeggen dat er geen gemeenschappelijk vermogen ontstaat. Ieder houdt wat hij of zij bezat, houdt wat er tijdens het huwelijk binnenkomt, en blijft zelf aansprakelijk voor de eigen schulden. Alleen wat jullie samen aankopen en samen op papier zetten, is van jullie beiden, en dan voor het aandeel dat in de akte staat. In België is dit een benoemd stelsel dat je bij de notaris in een huwelijkscontract laat vastleggen; in Nederland bereik je hetzelfde met huwelijkse voorwaarden.

Wat het stelsel in de praktijk vooral vraagt, is administratie. Omdat alles een eigenaar heeft, moet je bij een scheiding of een overlijden kunnen aantonen wie wat heeft betaald. Dat loopt zelden mis in het eerste jaar en vaak wel na tien jaar van gedeelde rekeningen. Deze uitleg is algemeen bedoeld en geldt niet als advies over jullie eigen situatie: voor een keuze die juridisch bindend is, hoort de notaris het laatste woord te hebben.

Wat houdt scheiding van goederen precies in?

Er zijn twee vermogens in plaats van drie. Concreet komt het hierop neer:

• Inkomen blijft eigen. Je loon, je winst en je uitkering komen in jouw vermogen, ook als je ze op een gezamenlijke rekening laat staan.
• Aankopen volgen de betaler. Wie de auto betaalt, is eigenaar van de auto. Betaal je samen, dan leg je de verhouding vast.
• Schulden blijven eigen. Een schuldeiser van je partner kan in beginsel niet bij jouw vermogen terecht. Uitzondering zijn de schulden die jullie samen zijn aangegaan en de kosten van het huishouden, waarvoor je in beide landen samen kunt worden aangesproken.
• Een erfenis of schenking blijft eigen, zoals in de meeste stelsels.
• De gezinswoning is beschermd. Ook als de woning van één partner is, mag die hem in beide landen niet zonder instemming van de ander verkopen of hypothekeren.

Hoe dit stelsel zich verhoudt tot de andere vormen, staat naast elkaar in welke huwelijksstelsels er in België en Nederland bestaan.

Hoe bewijs je dat iets van jou alleen is?

Dit is het punt waarop het stelsel staat of valt. Kun je niet aantonen dat iets eigen is, dan wordt in de praktijk snel aangenomen dat het van jullie samen is. Het loont dus om vanaf de trouwdag een eenvoudige administratie aan te houden:

• Een lijst van wat ieder bij het huwelijk inbrengt, met waarde en datum. In België kan die inventaris in het huwelijkscontract zelf worden opgenomen.
• De facturen en bankafschriften van grote aankopen, met de rekening waarvan het geld kwam zichtbaar.
• De aankoopakte van onroerend goed, met de eigendomsverhouding erin.
• De stukken van een erfenis of schenking, zodat duidelijk blijft waar dat geld in is gaan zitten.
• De polissen van verzekeringen en de papieren van pensioen en beleggingen.

Spreek daarnaast af welke rekening waarvoor dient. Eén gezamenlijke rekening voor de vaste lasten waar ieder een afgesproken bedrag op stort, en daarnaast je eigen rekening, houdt de herkomst van geld jaren later nog navolgbaar.

Wat is het Nederlandse equivalent?

Nederland kent de term scheiding van goederen niet als stelsel in de wet. Wie vanaf 1 januari 2018 trouwt zonder naar de notaris te gaan, valt onder de beperkte gemeenschap. Wil je hetzelfde resultaat als het Belgische stelsel, dan laat je huwelijkse voorwaarden opmaken waarin elke gemeenschap wordt uitgesloten. In de praktijk heet die variant koude uitsluiting: er is geen pot en er wordt aan het einde ook niet verrekend.

Koude uitsluiting in zijn strengste vorm wordt tegenwoordig minder vaak geadviseerd, omdat hij hard kan uitpakken voor de partner die minder verdient of jaren voor de kinderen zorgde. Veel notarissen bouwen daarom een verrekening in. Wat er in de standaardsituatie zonder akte gebeurt, is uitgewerkt in wat trouwen in gemeenschap van goederen betekent.

Welke correcties kan de notaris inbouwen?

Scheiding van goederen is geen vast pakket. Je kunt er afspraken in laten zetten die de scherpe kanten eraf halen:

• Een verrekenbeding. Jaarlijks of aan het einde van het huwelijk wordt een deel van wat ieder opbouwde met elkaar afgerekend.
• Een beperkte gemeenschap van één goed. Alleen de gezinswoning of alleen de spaarrekening wordt gedeeld, de rest blijft gescheiden.
• Een regeling voor de zorgende partner, bijvoorbeeld een vergoeding voor de jaren waarin iemand minder is gaan werken.
• Een verblijvingsbeding voor wat er bij overlijden met het samen aangekochte gebeurt.
• Afspraken over de kosten van het huishouden, zodat duidelijk is wie welk deel draagt.

Vraag bij het maken van de afspraak wat de akte kost en welke stukken je meebrengt, en vraag ook wat er gebeurt als jullie situatie over tien jaar anders is. Overstappen kan later, maar is duurder dan het nu goed zetten.

Waar wringt het in de praktijk?

Op drie plekken, en die zijn alle drie te voorzien. Ten eerste de vermenging van geld: betaal je jarenlang mee aan de hypotheek van een woning die van je partner is, dan ontstaat er een vergoedingsrecht dat je moet kunnen onderbouwen. Ten tweede het ongelijke opbouwen: wie minder werkt om voor de kinderen te zorgen, bouwt minder vermogen en minder pensioen op, en zonder verrekening blijft dat verschil staan. Ten derde de administratie die stilvalt, waardoor een lijst uit het trouwjaar na vijftien jaar niets meer zegt.

Zet daarom één terugkerende afspraak in jullie agenda, bijvoorbeeld samen met de jaarlijkse belastingaangifte, en loop dan de stukken na. Plan het gesprek met de notaris ook vroeg genoeg, want de akte moet in België voor de voltrekking klaar zijn als jullie vanaf dag één onder dit stelsel willen vallen. In jullie checklist staat waar dat gesprek in de aanloop naar de trouwdag past.

Zo zetten jullie dit stelsel goed neer

1. Zet op papier wat ieder meebrengt in bezit en in schulden, met bedragen en data.
2. Bespreek met de notaris wat er in jullie geval misloopt zonder correctie.
3. Vraag welke verrekening of welk beding past bij jullie inkomens en plannen.
4. Laat de akte opmaken en, in België, voor de voltrekking ondertekenen.
5. Richt jullie rekeningen in volgens de afspraak en houd de herkomst van geld zichtbaar.
6. Bewaar akten, facturen en polissen op één plek, digitaal en op papier.
7. Loop de stukken één keer per jaar na en ga terug naar de notaris bij een zaak, een woning of een kind.