Wanneer stel je een huwelijkscontract op?

Begin er drie tot zes maanden voor de trouwdag aan. Een huwelijkscontract is meer dan een ondertekening: er zit een gesprek, een ontwerpakte, jullie opmerkingen en een definitieve versie tussen, en daar gaan weken over heen. In België moet de akte er zijn voordat de ambtenaar het huwelijk voltrekt, anders valt het huwelijk automatisch onder het wettelijk stelsel. In Nederland kun je huwelijkse voorwaarden zowel voor als tijdens het huwelijk laten opmaken, maar voor de trouwdag is het eenvoudiger en goedkoper.

De timing is dus geen formaliteit, want het moment van ondertekenen bepaalt vanaf wanneer de afspraken gelden. Daar komt bij dat de drukte in de trouwmaanden ook bij notariskantoren merkbaar is: wie in mei belt voor een huwelijk in juni, loopt tegen een wachtlijst aan. Wat hieronder staat is algemene uitleg en geen advies over jullie situatie; de notaris beoordeelt wat er in jullie geval nodig is.

Hoeveel tijd voor de trouwdag begin je eraan?

Een werkbare planning ziet er zo uit, gerekend vanaf de trouwdag:

• Zes tot vier maanden vooraf. Jullie beslissen samen of je een contract wil en waarom. Dit is ook het moment om prijsopgaven bij twee kantoren te vragen.
• Vier tot drie maanden vooraf. Het eerste gesprek bij de notaris, met jullie financiële stukken erbij.
• Drie tot twee maanden vooraf. De notaris stuurt een ontwerp. Lees dat thuis rustig door en zet jullie vragen op papier.
• Twee maanden tot zes weken vooraf. Het aangepaste ontwerp komt terug en jullie maken de ondertekeningsafspraak.
• Minstens twee weken vooraf. De akte wordt ondertekend, zodat er ruimte blijft als er iets tussenkomt.

Lukt dat niet, dan is het nog steeds te doen, maar je verliest de ruimte om na te denken. Juist bij dit onderwerp is die bedenktijd waardevol: het gaat over geld en over de vraag wat er gebeurt als een van jullie wegvalt of als jullie uit elkaar gaan.

Moet het contract er voor de voltrekking zijn?

In België wel, als jullie vanaf dag één onder een ander stelsel willen vallen. Een huwelijkscontract dat voor het huwelijk is ondertekend, werkt vanaf de voltrekking. Trouw je zonder contract, dan geldt het wettelijk stelsel, en daar kom je alleen uit met een nieuwe notariële akte tijdens het huwelijk.

In Nederland is er meer ruimte. Huwelijkse voorwaarden voor het huwelijk gelden vanaf de trouwdag. Maak je ze pas tijdens het huwelijk, dan is dat sinds 2012 zonder tussenkomst van de rechter mogelijk, maar dan verander je een bestaande situatie in plaats van er een op te zetten. Alles wat tot dat moment gemeenschappelijk is geworden, moet dan worden verdeeld of beschreven. Dat kost extra werk en dus extra geld. Hoe die route verloopt, staat in wanneer je je huwelijkscontract aanpast.

Welke situaties maken het gesprek urgent?

Niet elk koppel heeft een contract nodig. Zet de afspraak wel vroeg in als een van deze punten op jullie van toepassing is:

• Een van jullie heeft een eigen zaak, een vennootschap of een maatschap.
• Er komt binnen afzienbare tijd een erfenis of een schenking aan.
• Een van jullie brengt een schuld mee waar de ander niet voor wil opdraaien.
• Jullie kopen rond de trouwdag samen een woning, of een van jullie bezit er al een.
• Er zijn kinderen uit een eerdere relatie.
• Een van jullie gaat minder werken of stopt tijdelijk met werken.
• Er is vermogen, een woning of een pensioen in een ander land.

Bij een woningaankoop die samenvalt met de bruiloft is de volgorde belangrijk. Vraag de notaris welke akte eerst moet, want de eigendomsverhouding in de aankoopakte en de afspraken in het huwelijkscontract horen op elkaar te passen.

Wat gebeurt er als jullie te laat zijn?

Dan trouwen jullie onder het stelsel dat de wet voorschrijft, en dat is zelden een ramp. In België valt het huwelijk dan onder het wettelijk stelsel; in Nederland onder de beperkte gemeenschap van goederen voor huwelijken vanaf 2018. Wat dat betekent voor jullie bezit en schulden, staat per stelsel uitgewerkt in welke huwelijksstelsels er in België en Nederland bestaan.

Wat je er wel aan overhoudt, is een duurdere route later. Een wijziging tijdens het huwelijk vraagt een beschrijving van wat er inmiddels is opgebouwd, en soms een afrekening tussen jullie. Stel je dus voor de trouwdag vast dat de tijd te kort is, bel dan alsnog het kantoor en vraag of er een uitwijkmoment is. Veel notarissen kunnen een eenvoudige akte sneller afwerken dan een uitgewerkte, en dan kies je liever een beperkte afspraak nu dan geen afspraak.

Hoe verloopt het traject bij de notaris?

Het eerste gesprek duurt doorgaans een uur en gaat vooral over feiten: wat bezit ieder, wat verdient ieder, wat zijn jullie plannen. Neem daarvoor mee wat je hebt liggen aan loonbrieven of jaarcijfers, overzichten van spaargeld en leningen, de aankoopakte van een woning en de gegevens van een eventuele zaak. Wie dit werk mag doen en hoe de kosten zijn opgebouwd, hebben we uitgewerkt in wie huwelijkse voorwaarden opstelt.

Daarna volgt het ontwerp. Neem de tijd om het door te nemen en vraag bij elk beding wat het betekent als de situatie omgekeerd is: wat gebeurt er als zij wegvalt, wat als hij zijn zaak verkoopt. Bij de ondertekening moeten jullie beiden aanwezig zijn met geldige identiteitsbewijzen. Zet dat moment in jullie checklist naast de aangifte bij de gemeente, zodat de twee niet in dezelfde week vallen.

Zo plannen jullie het in

1. Beslis acht tot zes maanden voor de dag of jullie langs de notaris willen.
2. Vraag bij twee kantoren een prijsopgave en een doorlooptijd op.
3. Maak het eerste gesprek vier tot drie maanden vooraf en breng jullie stukken mee.
4. Lees het ontwerp thuis door en stuur jullie vragen schriftelijk terug.
5. Laat de akte uiterlijk twee weken voor de trouwdag ondertekenen.
6. Vraag een afschrift mee en bewaar dat bij jullie andere trouwpapieren.
7. Zet een herinnering om de afspraken na een zaak, een woning of een kind opnieuw te bekijken.