Wanneer pas je je huwelijkscontract aan, en hoe gaat dat in België?

Een huwelijkscontract ligt niet voor het leven vast. Jullie kunnen het tijdens het huwelijk aanpassen, zo vaak als jullie situatie dat vraagt, op voorwaarde dat jullie het samen willen en dat een notaris de akte opmaakt. Dat geldt voor een kleine toevoeging, zoals een beding voor de langstlevende, en voor een grote ingreep, zoals overstappen van scheiding van goederen naar een gemeenschap.

In België heet dat stuk huwelijkscontract, in Nederland spreken mensen van huwelijkse voorwaarden. De gedachte is dezelfde: jullie wijken af van de wettelijke regeling, en die afwijking mag later anders. Wat telt, is het moment waarop een aanpassing nuttig is. De meeste koppels komen niet uit interesse bij de notaris, maar omdat er iets is veranderd in hun werk, hun gezin of hun bezit. Wonen jullie in Nederland, lees dan kun je huwelijkse voorwaarden na het trouwen wijzigen voor de Nederlandse route.

Welke levensmomenten vragen om een aanpassing?

Deze aanleidingen komen het meest voor:

• Een zaak starten of stoppen. Bij de start wil je bedrijfsrisico scheiden van het gezinsvermogen, bij een verkoop vervalt die reden weer.
• Samen een woning kopen. Jullie willen dat het huis en de aflossing bij jullie beiden horen, ook als één partner de aankoop doet.
• Een schenking of erfenis. Ouders schenken soms onder voorwaarde dat het geld buiten de gemeenschap blijft, en dat moet dan kloppen met jullie contract.
• Kinderen, of kinderen uit een eerdere relatie. De positie van de langstlevende en van de kinderen vraagt dan een eigen regeling.
• Een groot verschil in opbouw. Werkt één van jullie minder door de zorg voor het gezin, dan loopt het vermogen uiteen bij een strikte scheiding van goederen.
• Verhuizen naar een ander land. Over de grens kan een ander recht van toepassing worden. Laat dat nakijken voordat jullie verhuizen.

Wat kun je in een huwelijkscontract allemaal regelen?

Meer dan de keuze tussen samen en apart. Een contract is opgebouwd uit bouwstenen, en jullie kunnen er een paar aan toevoegen zonder het hele stelsel te wisselen. Veel gebruikte onderdelen:

1. De keuze van het stelsel: het wettelijk stelsel van aanwinsten, scheiding van goederen, of een tussenvorm.
2. Een beperkte gemeenschap die jullie naast een scheiding van goederen zetten, bijvoorbeeld alleen voor de woning.
3. Het inbrengen van een eigen goed, zoals een appartement, in het gemeenschappelijk vermogen.
4. Een regeling voor de langstlevende, zodat die bij een overlijden niet in een lastige positie komt.
5. Afspraken over beroepsgoederen en over wat er gebeurt met de waarde van een onderneming.
6. Een verrekening die aan het einde van het huwelijk een scheve opbouw rechttrekt.

Welke bouwsteen in jullie geval kan en wat die betekent, hoort de notaris jullie voor te rekenen. Vraag ook wat een onderdeel níet doet, want dat is vaak net zo belangrijk. Hoe de wettelijke regelingen in beide landen in elkaar zitten, staat in wat betekent trouwen in gemeenschap van goederen.

Wat neem je mee voor een wijziging?

Hoe beter jullie voorbereid binnenkomen, hoe sneller het gesprek tot iets concreets leidt. Breng mee:

• Het bestaande huwelijkscontract en de huwelijksakte.
• Eigendomsakten van woningen en gronden, met de lopende leningen erbij.
• Een overzicht van rekeningen, beleggingen en levensverzekeringen.
• Documenten over schenkingen en erfenissen, inclusief de voorwaarden van de gever.
• Bij een onderneming: de recente jaarrekening en de statuten.
• Een eigen lijstje met wat jullie willen bereiken, in gewone woorden.

Afhankelijk van wat jullie wijzigen, kan de notaris een boedelbeschrijving vragen. Dat is een opsomming van wat ieder op dat moment heeft, zodat later vaststaat waar het vermogen vandaan kwam. Reken op meerdere weken tussen het eerste gesprek en de akte, want er moeten stukken worden opgevraagd.

Wat bepaalt de kosten van een wijziging?

Drie dingen: het werk van de notaris, de aktekosten met de registratie erbij, en of er iets wordt ingebracht. Een beding toevoegen is het eenvoudigste geval. Een volledige stelselwijziging met een boedelbeschrijving vraagt meer werk, en het inbrengen van vastgoed in de gemeenschap heeft daarnaast fiscale gevolgen die per situatie verschillen.

Wat jullie kunnen doen:

• Vraag vooraf een prijsopgave, met onderscheid tussen honorarium, aktekosten en belastingen.
• Vraag apart wat een boedelbeschrijving kost en of die in jullie geval nodig is.
• Laat bij inbreng van een woning de fiscale kant doorrekenen voordat jullie beslissen.
• Regel je het vóór de bruiloft, zet het bedrag dan bij de vaste kosten in de budgetplanner, naast de gemeentekosten.

Een gewijzigd contract werkt tegenover anderen pas vanaf het moment dat het is verleden en bekendgemaakt. Tot dan mogen schuldeisers uitgaan van de oude situatie. Een wijziging mag ook niet bedoeld zijn om hen te benadelen; meld lopende schulden dus meteen.

Verschilt dit van de Nederlandse huwelijkse voorwaarden?

In de kern niet: in beide landen is een notaris nodig, kunnen jullie het alleen samen en werkt het vanaf de akte. De verschillen zitten in het vertrekpunt en in de formaliteiten.

• Het uitgangspunt. Nederland kent sinds 1 januari 2018 de beperkte gemeenschap, België het wettelijk stelsel van de gemeenschap van aanwinsten. Wat jullie met een contract wijzigen, is dus niet hetzelfde.
• De bekendmaking. In Nederland wordt de akte ingeschreven in het huwelijksgoederenregister bij de rechtbank. In België verloopt dat via de notaris en de registers die daarbij horen.
• De woorden. Scheiding van goederen in België is niet woord voor woord hetzelfde als koude uitsluiting in Nederland, dus vergelijk nooit op naam alleen.
• Over de grens. Werken of wonen jullie in het andere land, dan kan er een vraag van internationaal privaatrecht bij komen. Leg die bij een notaris met ervaring in grensoverschrijdende dossiers.

Wie zo'n akte opstelt en hoe het eerste gesprek eruitziet, lees je in wie stelt huwelijkse voorwaarden op en wat kost dat. Voor jullie eigen keuze blijft het advies van de notaris in jullie land leidend.

Zo pakken jullie een wijziging aan

1. Haal jullie huidige contract op en onderstreep wat jullie niet meer passend vinden.
2. Zet in gewone woorden op papier wat jullie willen bereiken en waarvoor jullie bang zijn.
3. Maak ieder een overzicht van bezit, schulden en de herkomst van het vermogen.
4. Vraag twee notariskantoren een prijsopgave voor dezelfde vraag.
5. Vraag in het gesprek expliciet of een kleine toevoeging volstaat.
6. Laat de gevolgen voor erfrecht, polissen en belastingen samen met de akte uitleggen.
7. Bewaar het oude en het nieuwe contract samen, met de boedelbeschrijving erbij.