Wie heeft echt een huwelijkscontract nodig en wie niet?

Een huwelijkscontract is in Nederland en in België nooit verplicht. Trouwen jullie zonder, dan valt jullie huwelijk automatisch onder het wettelijke stelsel van jullie land. Een contract is pas nodig wanneer dat wettelijke stelsel niet past bij wat jullie bezitten, ondernemen of verwachten. Of dat zo is, hangt af van een handvol concrete situaties en niet van jullie leeftijd of de hoogte van jullie loon.

Het wettelijke vangnet is in beide landen anders opgebouwd. In België geldt zonder contract het wettelijk stelsel, waarbij alles wat jullie tijdens het huwelijk opbouwen gemeenschappelijk is en wat elk vooraf had of erft eigen blijft. In Nederland geldt voor huwelijken vanaf 1 januari 2018 de beperkte gemeenschap van goederen, waarbij bezit en schulden van voor het huwelijk in principe privé blijven. In beide gevallen is dat een redelijke basisregeling. Hieronder staat waar die basis knelt. Voor de uitwerking van de stelsels zelf kijk je naar welke huwelijksstelsels er in België en Nederland bestaan.

Wanneer volstaat het wettelijke stelsel?

Voor een groot deel van de koppels volstaat het. Die situatie herken je aan een paar kenmerken: jullie zijn beiden in loondienst, jullie hebben geen eigen zaak, geen van jullie brengt een eigen woning of een forse schuld mee, er zijn geen kinderen uit een eerdere relatie en er staat geen schenking of overname van een familiebedrijf op stapel.

Zit je in dat profiel, dan voegt een contract weinig toe aan wat de wet al regelt. Jullie betalen dan honderden euro's voor een akte die de wettelijke regeling in andere woorden herhaalt. Dat geld besteed je beter aan iets anders.

Wel verstandig: zorg dat jullie allebei weten wat het stelsel waaronder jullie trouwen inhoudt, ook als jullie niets wijzigen. Niet weten onder welke regeling je getrouwd bent, geeft later de meeste discussie.

In welke situaties maakt een contract wel verschil?

Deze situaties komen bij notarissen het vaakst terug. Geldt er één voor jullie, dan is een gesprek de moeite waard.

• Een van jullie heeft een eigen zaak of een vennootschap. Je wil het bedrijfsrisico en de schulden van de onderneming buiten het gemeenschappelijke vermogen houden.
• Er zijn kinderen uit een eerdere relatie. Jullie wil regelen wat naar de langstlevende partner gaat en wat naar de kinderen.
• Een van jullie brengt een woning of spaargeld in. Je wil vastleggen dat die inbreng eigen blijft, ook wanneer de ander meebetaalt aan de verbouwing.
• Er loopt een forse schuld of studielening. Je wil voorkomen dat de ander daarvoor kan worden aangesproken.
• Er komt een schenking of erfenis aan met voorwaarden. Denk aan een stuk grond of aandelen in een familiezaak.
• De inkomens lopen sterk uiteen en een van jullie stopt met werken voor de kinderen. Dan kun je afspreken dat de thuisblijvende partner meebouwt aan het vermogen.
• Jullie wonen of werken in verschillende landen. Dan bepaalt een contract welk recht van toepassing is, en dat voorkomt later veel uitzoekwerk.

Hoe weet je of jullie situatie onder die gevallen valt?

Loop de lijst hierboven apart van elkaar door en noteer per punt ja, nee of twijfel. Vergelijk daarna. Twijfel van één van jullie is al genoeg reden om de vraag aan een notaris te stellen, want het eerste gesprek is in veel kantoren kosteloos of tegen een vast laag tarief.

Zet er ook op papier wat jullie nu bezitten: woningen, spaargeld, beleggingen, een auto, schulden, aandelen en pensioenopbouw. Niet omdat het bedrag uitmaakt, maar omdat de notaris aan die lijst ziet welke regeling bij jullie past. Een korte inventaris van twee kolommen is daarvoor meestal genoeg. Plan dat gesprek als een eigen punt in jullie checklist, los van de rest van de trouwplanning.

Benoem tot slot wat jullie de komende vijf jaar van plan zijn. Een zaak starten, samen een huis kopen, een erfenis die binnen bereik komt of een periode minder werken: elk van die plannen kan het antwoord omdraaien.

Wat kost het, en wat kost het om niets te doen?

Een huwelijkscontract bij de notaris kost in beide landen doorgaans enkele honderden tot ruim duizend euro, afhankelijk van de inhoud, de aktekosten en de registratie. Een standaardcontract is goedkoper dan een regeling met een uitgebreide inbreng of met clausules over een vennootschap. Vraag vooraf een prijsopgave en vraag wat er wel en niet in zit. Wie de akte opstelt en wat daar normaal voor wordt gerekend, zetten we uiteen in wie huwelijkse voorwaarden opstelt en wat dat kost.

Niets doen is ook een keuze met een prijs. Valt de relatie later uit elkaar of overlijdt een van jullie, dan wordt alles verdeeld volgens het wettelijke stelsel, ongeacht wat jullie onderling bedoeld hadden. Discussie over wie welke inbreng deed, is zonder akte lastig te onderbouwen. Houd daarom ook zonder contract de bewijsstukken van een grote inbreng bij, zoals het bankafschrift van een eigen stortingsbedrag.

Let op: deze uitleg is algemeen. Alleen een notaris kan beoordelen wat in jullie geval juridisch klopt, en zet het pas vast na een gesprek over jullie eigen cijfers.

Kun je de keuze later nog bijstellen?

Ja, in beide landen kun je tijdens het huwelijk een contract opstellen of een bestaand contract aanpassen, via de notaris. Dat is dus geen beslissing die alleen voor de trouwdag kan. Een wijziging kost opnieuw notariskosten en vraagt dat jullie het er beiden over eens zijn.

Toch is vooraf regelen eenvoudiger dan achteraf. Voor de trouwdag is de uitgangssituatie nog helder en hoeft er niets ontward te worden. Na jaren samen vermogen opbouwen is de verdeling ingewikkelder en de akte dus duurder. Wie het liever vooraf doet, leest in wanneer je een huwelijkscontract opstelt hoeveel tijd je er het best voor neemt.

Zo beslissen jullie of een contract nodig is

1. Zoek op welk wettelijk stelsel in jullie land geldt als jullie niets regelen, en lees wat dat betekent.
2. Vul ieder apart de zeven situaties hierboven in met ja, nee of twijfel.
3. Maak een lijst van bezittingen en schulden van beide kanten, met de bedragen erbij.
4. Noteer jullie plannen voor de komende vijf jaar, inclusief werk en eventuele schenkingen.
5. Zijn er alleen nee-antwoorden, leg de vraag dan terzijde en zorg dat jullie het stelsel kennen.
6. Staat er één ja of twijfel bij, vraag dan een kennismakingsgesprek met prijsopgave aan bij een notaris.
7. Is er een akte, bewaar die bij de rest van jullie papieren en noteer waar het origineel ligt.