Als Duitser trouwen in Nederland: welke papieren heb je nodig?

Als Duitser trouwen in Nederland kan zonder visum of verblijfsprocedure, omdat Duitsland in de Europese Unie ligt. Je hebt wel papieren nodig: een geldig paspoort of identiteitskaart, een Duitse geboorteakte en een bewijs van woonplaats. Woon je in Duitsland, dan vraagt de gemeente vaak ook een bewijs dat je mag trouwen, het Ehefähigkeitszeugnis.

Welke stukken precies nodig zijn, hangt vooral af van waar je woont. Sta je al ingeschreven in een Nederlandse gemeente, dan heeft die een deel van je gegevens al en blijft de lijst kort. Woon je nog in Duitsland, dan komt alles van het Standesamt en duurt het langer. Begin daarom bij de gemeente waar jullie willen trouwen en laat die de lijst per mail bevestigen. Zet elk document met de aanvraagdatum en de geldigheid in de checklist, zodat niets verloopt voor de melding.

Welke papieren vraagt de Nederlandse gemeente van een Duitser?

De melding van het voorgenomen huwelijk doe je bij de gemeente waar jullie trouwen, minstens twee weken en hoogstens een jaar vooraf. Voor de Duitse partner gaat het meestal om deze stukken:

• Paspoort of Personalausweis. Geldig op de dag van de melding en van de voltrekking.
• Geburtsurkunde. Een recent afschrift uit het geboorteregister, bij voorkeur in de meertalige versie.
• Bewijs van woonplaats. In Duitsland een Meldebescheinigung, soms de uitgebreide versie met burgerlijke staat.
• Ehefähigkeitszeugnis. Een verklaring van het Standesamt dat er geen beletsel is om te trouwen. Niet elke gemeente vraagt het, dus vraag eerst na of het nodig is.
• Bij een eerder huwelijk. Het echtscheidingsvonnis met de vermelding dat het definitief is, of de overlijdensakte van de vorige partner.

Het Ehefähigkeitszeugnis vraag je aan bij het Standesamt van je Duitse woonplaats, en dat kan enkele weken duren. Het is ook maar een beperkte tijd geldig. Vraag het dus niet te vroeg en niet te laat aan. De algemene opsomming van wat de gemeente bij elke melding vraagt, staat in welke documenten de gemeente vraagt.

Heb je een apostille of vertaling nodig voor Duitse akten?

Meestal niet. Sinds 2019 geldt binnen de Europese Unie een verordening waardoor openbare documenten zoals geboorteakten en bewijzen van burgerlijke staat geen apostille meer nodig hebben tussen lidstaten. Voor de vertaling kun je bij het Standesamt een meertalig standaardformulier vragen, dat je bij de akte voegt. Daarnaast aanvaarden veel Nederlandse gemeenten Duitse documenten zonder vertaling.

Toch blijft het verstandig om na te vragen welke vorm jullie gemeente wil. Een afschrift dat te oud is, kan geweigerd worden. Voor partners van buiten de EU liggen de regels anders, en die staan in trouwen met een partner uit het buitenland.

Mag de ceremonie in het Duits?

Dat beslist de gemeente. De huwelijksakte wordt altijd in het Nederlands opgemaakt, maar het gesproken deel kan in sommige gemeenten in een andere taal, als de ambtenaar die taal spreekt en iedereen die moet tekenen het begrijpt. Begrijpt de Duitse partner of een getuige onvoldoende Nederlands, dan vraagt de gemeente vaak om een tolk bij de voltrekking.

Er zijn drie manieren om het Duits erin te krijgen:

• een ambtenaar van de gemeente die Duits spreekt;
• een eigen trouwambtenaar die Duits spreekt en voor jullie dag benoemd wordt;
• een Nederlandse voltrekking met een tolk, en een Duitstalige vrije ceremonie erna.

Hoe dat voor het Engels werkt, staat in een Engelstalige trouwambtenaar, en voor het Duits gaat het op dezelfde manier. Denk ook aan de gasten: een korte Duitse samenvatting in het programmaboekje helpt familie die het Nederlands niet volgt om het ja-woord echt mee te beleven.

Welk huwelijksvermogensrecht geldt voor een Duits-Nederlands koppel?

Dit is het punt dat het vaakst wordt vergeten, en het gaat over geld. Nederland en Duitsland hebben elk een ander standaardstelsel. In Nederland is dat sinds 2018 de beperkte gemeenschap van goederen, in Duitsland de Zugewinngemeinschaft, waarbij het vermogen gescheiden blijft en de aanwas bij het einde van het huwelijk wordt verrekend.

Welk recht voor jullie geldt, bepaalt een Europese regeling voor huwelijken vanaf 2019. Kiezen jullie zelf niets, dan geldt in de regel het recht van het land waar jullie na de bruiloft voor het eerst samen gaan wonen. Jullie kunnen bij de notaris ook zelf een recht kiezen, eventueel samen met huwelijkse voorwaarden. Laat je daarover adviseren voor de trouwdatum, bij voorkeur door een notaris die met Duits-Nederlandse koppels werkt. Achtergrond bij de Nederlandse en Belgische stelsels vind je in welke huwelijksstelsels er bestaan.

Wat regel je na de bruiloft in Duitsland?

Het huwelijk is in Duitsland geldig zonder extra stap. Toch zijn er twee dingen om aan te denken:

• Inschrijving in het Duitse register. De Duitse partner kan het huwelijk laten inschrijven in het Duitse huwelijksregister, de zogeheten Nachbeurkundung. Dat is niet verplicht, maar het maakt latere aanvragen eenvoudiger.
• De naam. In Nederland verandert niemands naam door het huwelijk, je kunt alleen de naam van je partner gebruiken. Voor de Duitse partner geldt het Duitse naamrecht. Wil die officieel een gezamenlijke familienaam, dan loopt dat via een verklaring bij het Standesamt. Het Duitse naamrecht is recent gewijzigd, onder meer rond dubbele namen, dus vraag daar welke keuzes er nu zijn.

Wonen jullie in België, dan geldt hetzelfde EU-voordeel voor de documenten, maar trouw je in de gemeente waar een van jullie ingeschreven staat. In de negen Duitstalige gemeenten in Oost-België werkt de burgerlijke stand in het Duits.

Zo pakken jullie het aan

1. Vraag de gemeente waar jullie trouwen om de documentenlijst voor de Duitse partner, per mail.
2. Vraag bij het Standesamt de Geburtsurkunde en het meertalige standaardformulier aan.
3. Vraag alleen een Ehefähigkeitszeugnis aan als de gemeente erom vraagt, en let op de geldigheid.
4. Regel de taal van de ceremonie en eventueel een tolk.
5. Maak een afspraak bij de notaris over het huwelijksvermogensrecht.
6. Doe de melding van het voorgenomen huwelijk zodra alles binnen is.
7. Zet de praktische informatie in het Nederlands en het Duits op jullie trouwwebsite, en houd de checklist bij tot alle stukken zijn ingeleverd.