Kun je in Nederland trouwen als je in het buitenland woont?

Dat kan, mits er een aanknopingspunt met Nederland is. Woont een van jullie hier, dan doe je de melding van het voorgenomen huwelijk bij die gemeente. Wonen jullie beiden in het buitenland, dan kan het huwelijk in Nederland doorgaan als minstens een van jullie de Nederlandse nationaliteit heeft; de melding loopt dan via de gemeente Den Haag. Heeft niemand van jullie een band met Nederland, dan is trouwen hier in de regel niet mogelijk.

Het papierwerk is het echte werk, niet de ceremonie. Buitenlandse geboorteaktes en verklaringen moeten gelegaliseerd en vaak vertaald worden, en dat kost weken tot maanden, afhankelijk van het land van afgifte. Begin daarom met de documenten en prik pas daarna een datum. Wat hieronder staat is een beschrijving van de gebruikelijke gang van zaken; bindende uitsluitsel geeft alleen de gemeente waar jullie de melding doen, en voor verblijf de Immigratie- en Naturalisatiedienst.

Waar doe je de melding van het voorgenomen huwelijk?

Bij de gemeente waar jullie willen trouwen of waar een van jullie staat ingeschreven, en in het geval dat jullie allebei in het buitenland wonen bij de gemeente Den Haag. De melding, vroeger ondertrouw genoemd, is een aparte stap die vooraf gaat aan de trouwdatum: het huwelijk mag niet eerder dan twee weken daarna plaatsvinden en de melding blijft daarna ongeveer een jaar geldig.

Je mag vervolgens in elke Nederlandse gemeente trouwen, dus de melding in Den Haag betekent niet dat je in Den Haag moet trouwen. Dien je de melding digitaal in, dan heb je in de regel DigiD nodig; heb je dat niet, dan gaat het per post of op afspraak. Vraag bij de gemeente of de melding op afstand kan en of jullie daarvoor samen moeten verschijnen. De algemene opsomming van wat er bij zo'n melding hoort, staat in welke formulieren en documenten de gemeente vraagt.

Welke documenten vraagt de gemeente?

De lijst verschilt per situatie, maar in grote lijnen komt het hierop neer:

• Een geldig identiteitsbewijs of paspoort van beiden.
• Een recent afschrift van de geboorteakte van beiden, uit het land van geboorte.
• Een bewijs van ongehuwde staat of een verklaring van huwelijksbevoegdheid uit het land waar je woont.
• Een bewijs van woonplaats of een uittreksel uit het bevolkingsregister ter plaatse.
• Bij een eerder huwelijk: de echtscheidingsakte of de overlijdensakte van de vorige partner.
• De namen en geboortedata van twee tot vier getuigen, met een kopie van hun identiteitsbewijs.

Buitenlandse stukken moeten vaak zijn opgesteld in het Nederlands, Engels, Frans of Duits, en anders worden vertaald door een beëdigd vertaler. Laat de gemeente de lijst per document bevestigen voordat je iets laat opvragen of vertalen, want een afschrift dat te oud is of in de verkeerde vorm is afgegeven, wordt geweigerd.

Wat is een apostille en wanneer heb je die nodig?

Een apostille is een stempel of bijlage waarmee het land van afgifte verklaart dat een document echt is. Komt jullie akte uit een land dat is aangesloten bij het Apostilleverdrag, dan is die ene apostille voldoende en hoeft er niets langs een ambassade. Dat is de eenvoudige route.

Komt het document uit een land dat niet is aangesloten, dan geldt de langere weg: legalisatie door de autoriteiten daar, daarna door het ministerie van buitenlandse zaken van dat land, en tot slot door de Nederlandse ambassade of het consulaat. Voor een aantal landen geldt bovendien extra onderzoek naar de inhoud van het document, waardoor de doorlooptijd flink oploopt. Vraag bij de ambassade na welke route voor jullie land geldt en reken er ruim de tijd voor.

Heb je een visum of verblijfsvergunning nodig om te trouwen?

Trouwen en verblijf zijn twee verschillende dingen, en dat is het punt waar koppels het vaakst op worden teruggestuurd. Een huwelijk in Nederland geeft je partner geen verblijfsrecht. Komt je partner uit een land buiten de Europese Unie en heeft die een visum nodig voor een kort verblijf, dan vraag je dat aan bij de Nederlandse ambassade of het consulaat, los van het huwelijk.

Wil je partner na de bruiloft in Nederland komen wonen, dan loopt dat via de Immigratie- en Naturalisatiedienst, meestal met een aanvraag voor een machtiging tot voorlopig verblijf en daarna een verblijfsvergunning. Daarbij gelden eigen eisen, bijvoorbeeld over inkomen en over een inburgeringsexamen in het buitenland. Houd daarnaast rekening met de toets op een schijnhuwelijk: bij een partner van buiten de Europese Unie vraagt de gemeente een verklaring op over verblijfsstatus en burgerlijke staat, en zij kan jullie uitnodigen voor een gesprek. Dat is een gebruikelijke stap en geen verdenking. Hoe die route in bredere zin werkt, staat in trouwen met een partner uit het buitenland.

En als jullie liever in België trouwen?

Ook daar is een band met het land nodig. In België doe je de aangifte van het huwelijk bij de gemeente waar een van jullie in het bevolkingsregister staat. Staat niemand van jullie daar ingeschreven, dan loopt de aangifte via de laatste gemeente van inschrijving, de geboorteplaats of de plaats waar een naast familielid is ingeschreven, en in het uiterste geval via Brussel.

Verder lijkt de papierkant op de Nederlandse: geboorteakte, bewijs van ongehuwde staat, bewijs van nationaliteit en van woonplaats, gelegaliseerd en waar nodig vertaald. Een verschil om in te plannen: de aangifte en de voltrekking liggen in België ook een aantal weken uit elkaar, en de gemeente kan het dossier voorleggen aan het parket bij twijfel. Trouwen jullie uiteindelijk ergens anders en wil je dat huwelijk hier laten gelden, lees dan hoe snel je een huwelijk in het buitenland thuis doorgeeft.

Zo plannen jullie het in de juiste volgorde

1. Bel of mail de gemeente waar jullie willen trouwen en vraag welke route voor jullie situatie geldt.
2. Vraag per document of het een apostille of volledige legalisatie nodig heeft.
3. Vraag de aktes op in het land van afgifte en laat ze vertalen door een beëdigd vertaler.
4. Doe de melding van het voorgenomen huwelijk zodra de stukken binnen zijn.
5. Regel een eventueel visum voor de reis apart, en reken op extra wachttijd.
6. Leg de trouwdatum pas vast als de gemeente het dossier volledig heeft verklaard.
7. Zet de hele aanloop in één checklist, met per document de datum van afgifte.